Ngôi mộ không tên

Mỗi năm, cứ đến ngày 27 tháng 7, ông Nam lại mang theo một bó cúc trắng lên nghĩa trang liệt sĩ.

Ông không bao giờ đặt hoa lên ngôi mộ có tên.

Ông luôn dừng lại trước một ngôi mộ vô danh nằm ở góc cuối nghĩa trang.

Rồi lặng lẽ nói:

"Tao lại đến thăm mày rồi, Hùng."

Không ai hiểu vì sao.

Chỉ có ông Nam biết, dưới tấm bia không tên ấy là người đã cứu mạng mình năm mười chín tuổi.

Mùa hè năm 1972.

Nam và Hùng là đôi bạn thân trong cùng một đại đội.

Họ bằng tuổi nhau.

Cùng quê.

Cùng nhập ngũ một ngày.

Hùng hay cười, còn Nam thì ít nói.

Trong ba lô của Hùng luôn có một chiếc máy ảnh Liên Xô cũ. Mỗi khi đơn vị nghỉ chân, cậu lại xin chụp cho đồng đội một tấm hình.

Có người hỏi:

— Mang cái máy ảnh này làm gì cho nặng?

Hùng cười:

— Để sau hòa bình còn nhớ mình đã từng trẻ.

Một buổi chiều, đơn vị nhận nhiệm vụ giữ một ngôi trường làng vừa được dùng làm nơi sơ tán dân.

Hơn một trăm người, phần lớn là phụ nữ và trẻ em, đang trú trong những căn hầm dưới sân trường.

Đúng lúc ấy, quân địch bất ngờ tiến đến.

Trận chiến nổ ra.

Tiếng súng dồn dập.

Đạn găm vào từng bức tường lớp học.

Trong lúc giao tranh, một quả đạn phá hỏng lối vào hầm trú ẩn.

Đất đá đổ xuống.

Tiếng trẻ con khóc vang lên từ dưới lòng đất.

Muốn cứu họ, phải đào ngay.

Nhưng địch chỉ còn cách vài trăm mét.

Người chỉ huy ra lệnh:

— Một tổ ở lại cầm chân địch! Những người còn lại cứu dân!

Không ai lên tiếng.

Ai cũng hiểu...

Ở lại đồng nghĩa với rất ít cơ hội sống.

Hùng bước lên.

— Để tụi em.

Nam định bước theo.

Hùng giữ vai bạn.

— Mày khỏe hơn. Dưới kia cần người đào hầm.

— Còn mày thì sao?

Hùng cười, nụ cười quen thuộc.

— Ai cũng phải làm phần việc của mình thôi.

Nam cùng đồng đội lao đến đào cửa hầm.

Đất đá nặng như chì.

Bàn tay ai cũng bật máu.

Phía sau, tiếng súng vẫn nổ không ngớt.

Tiếng của Hùng.

Rồi tiếng của những người còn lại.

Mười phút.

Hai mươi phút.

Ba mươi phút.

Cuối cùng, cửa hầm được mở.

Từng em nhỏ được bế ra ngoài.

Người cuối cùng vừa được đưa lên mặt đất...

Thì phía ngôi trường im bặt.

Không còn tiếng súng.

Sau chiến tranh, Nam trở lại nơi ấy.

Ngôi trường đã được xây mới.

Sân trường đầy tiếng cười trẻ nhỏ.

Dưới gốc phượng, lũ học sinh vô tư đá cầu, đọc sách, đùa nghịch.

Nam ngồi thật lâu.

Ông lấy từ túi áo ra một bức ảnh đã úa màu.

Đó là tấm ảnh Hùng chụp cả đại đội trước ngày ra trận.

Mặt sau bức ảnh có một dòng chữ:

"Nếu một ngày nào đó chỉ còn một người trở về, hãy kể rằng chúng ta đã chiến đấu để những đứa trẻ được đến trường."

Nam mỉm cười, nước mắt lặng lẽ rơi.

Ông nhìn những đứa trẻ đang cắp sách đến lớp.

Chúng không biết Hùng là ai.

Không biết nơi mình đang đứng từng là chiến trường.

Nhưng điều đó không quan trọng.

Bởi Hùng chưa bao giờ chiến đấu để được nhớ tên.

Cậu chiến đấu để một ngày nào đó, tiếng súng sẽ được thay bằng tiếng trống trường.

Để những bông phượng đỏ chỉ còn báo hiệu mùa hè, chứ không còn gợi nhớ đến lửa đạn.

Và đó mới chính là chiến thắng đẹp nhất của một thời hoa lửa anh hùng.