NGÔI MỘ KHÔNG TÊN GIỮA ĐẠI NGÀN

NGÔI MỘ KHÔNG TÊN GIỮA ĐẠI NGÀN

Làng Cộng Hòa, huyện Nam Sách, Hải Dương những năm sáu mươi còn nghèo lắm. Con đường đất đỏ chạy quanh làng, mùa mưa lầy lội, mùa nắng bụi bay mù. Ở đó, Nguyễn Văn Vĩnh lớn lên như bao thanh niên khác: quen với ruộng đồng, quen với sớm hôm lam lũ, và quen cả với những bản tin chiến sự vang lên đều đặn từ chiếc loa đầu làng.

Ngày 30 tháng 6 năm 1965, Vĩnh nhập ngũ. Không kèn trống, không tiễn đưa rình rang. Mẹ anh gói cho con nắm cơm nếp, cha lặng lẽ châm điếu thuốc, chỉ dặn một câu ngắn gọn:
“Đi cho trọn nghĩa nước non.”

Từ miền quê đồng bằng Bắc Bộ, Vĩnh hành quân vào miền Trung, trở thành chiến sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng. Miền đất anh đến khác xa quê nhà: nắng gắt, rừng sâu, núi cao trùng điệp. Những cánh rừng Quảng Nam – Đông Giang ngày ấy không chỉ có cây rừng và suối đá, mà còn chằng chịt bom đạn, biệt kích, và những cuộc càn quét không ngơi nghỉ.

Vĩnh không giữ chức vụ gì lớn. Anh là một người lính bình thường, trực tiếp chiến đấu ở tuyến đầu. Nhưng chính những người như anh đã làm nên sức mạnh thầm lặng của đơn vị. Trong hành quân, anh thường đi phía sau đội hình, giúp đồng đội mang thêm đạn, thêm gạo. Khi dừng chân, anh là người đào công sự sau cùng, rồi lại quay sang kiểm tra xem còn ai chưa kịp trú ẩn.

Năm 1968, chiến sự ở Quảng Nam bước vào giai đoạn khốc liệt. Tại bản Ô Ray, huyện Đông Giang, đơn vị của Vĩnh nhận nhiệm vụ đánh chặn và giữ địa bàn. Địa hình hiểm trở, rừng núi rậm rạp, địch có hỏa lực mạnh, thường xuyên ném bom và tổ chức truy quét.

Trận đánh hôm ấy diễn ra giữa đại ngàn. Bom trút xuống làm rung chuyển cả sườn núi, cây rừng gãy đổ, khói lửa mù mịt. Vĩnh cùng đồng đội bám sát mục tiêu, vừa đánh vừa cơ động. Trong lúc trực tiếp chiến đấu, anh bị trúng đạn. Đồng đội tìm cách đưa anh ra khỏi làn lửa, nhưng vết thương quá nặng.

Anh hi sinh giữa rừng sâu, khi trận đánh vẫn chưa kết thúc.

Không có thời gian, cũng không có điều kiện đưa anh về quê nhà. Đồng đội chỉ kịp mai táng anh cùng nhiều chiến sĩ khác tại Nghĩa trang Hòa Vang, trong những ngôi mộ vô danh. Trên bia mộ khi ấy, không khắc tên, chỉ có ký hiệu đơn sơ – nhưng với những người lính còn sống, họ biết: dưới lớp đất ấy là một người con của Hải Dương, đã đi đến tận cùng Tổ quốc để giữ đất, giữ làng.

Chiến tranh qua đi, rừng Đông Giang xanh trở lại. Những con đường mới mở, bản làng yên bình hơn xưa. Nghĩa trang Hòa Vang giờ đây lặng gió, hàng bia mộ xếp thẳng tắp, trong đó có những ngôi mộ không tên – như của Nguyễn Văn Vĩnh.

Không tên, nhưng không vô danh trong lòng đất nước.

Ở quê nhà Cộng Hòa, Nam Sách, có thể không ai biết chính xác anh nằm ở đâu. Nhưng mỗi nén hương thắp lên trong những ngày giỗ chung liệt sĩ, mỗi câu chuyện kể lại về một người lính hi sinh ở Quảng Nam, đều là một lần tên anh được gọi thầm trong ký ức.

Bởi có những người đã gửi lại cả tuổi xuân giữa đại ngàn, để đất nước hôm nay được gọi đúng hai tiếng: hòa bình.