Ngôi nhà còn nguyên hơi thở chiến tranh

Ngôi nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ ở xóm Rừng, thôn Thanh Quýt 2, phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là Khối phố Thanh Quýt 2, phường An Thắng, TP Đà Nẵng) giờ đã trở thành di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Năm 2010, Mẹ Thứ đã từ biệt cõi đời, đi theo các con của mẹ.

Về thăm quê hương Mẹ Thứ hôm nay, chúng tôi thấy khung cảnh như vắng hơn, nhưng trong tâm tưởng của mỗi người dân trên mảnh đất can trường này, bóng dáng Mẹ Thứ vẫn còn đâu đây, trong làn khói hương, trong nghĩa tri ân của các con, các cháu và đồng bào cả nước mỗi khi có dịp về với xứ Quảng anh hùng, nơi chôn nhau cắt rốn của Mẹ.

Ngôi nhà nhỏ của Mẹ Thứ lặng im trong ánh chiều bảng lảng khói hương. Trên chiếc bàn thờ đã ngả màu thời gian, di ảnh Mẹ và di ảnh 9 người con liệt sĩ của Mẹ đặt cạnh nhau như chín khoảng trời ký ức chưa bao giờ khép lại. Căn nhà không rộng, đồ đạc giản dị, đơn sơ, nhưng từng góc nhỏ đều đặc quánh ký ức chiến tranh. Anh Lê Tự Hiệp, cháu nội Mẹ Thứ, người đảm nhiệm trông nom ngôi nhà, hương khói cho các liệt sĩ, chậm rãi kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời Mẹ, người Mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại. Đã có biết bao nhiêu sách, báo, phim tài liệu ghi lại cuộc đời của Mẹ, nhưng được nghe chính người thân của Mẹ kể lại, chúng tôi càng thêm xúc động, cảm phục và thương mẹ vô ngần.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 trên vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng) giàu truyền thống yêu nước và hiếu học. Chồng Mẹ là cụ Lê Tự Trị, một người dân kiên cường bám trụ quê hương trong những năm tháng chiến tranh. Hai ông bà lớn lên cùng một làng quê, nên duyên vợ chồng từ thuở còn trẻ. Năm 18 tuổi, Mẹ lập gia đình, 19 tuổi sinh người con đầu lòng là bà Lê Thị Trị. Cuộc sống của người phụ nữ xứ Quảng ngày ấy cũng như bao phụ nữ Việt Nam khác, quanh năm gắn với ruộng đồng, lam lũ, chịu thương chịu khó. Nhưng chiến tranh đã khiến cuộc đời Mẹ gắn với những năm tháng không bình yên.

Trong những năm kháng chiến gian khó, căn nhà nhỏ của Mẹ Thứ từng che chở nhiều cán bộ hoạt động bí mật. Những người con của Mẹ cũng lớn lên trong hoàn cảnh ấy, lớn lên cùng những câu chuyện về Bác Hồ, về quê hương, đất nước, về độc lập, tự do.