Ngôi nhà của mẹ Bùi Thị Kề
Có những ngôi nhà mà sự hy sinh không đến như một cơn bão, mà thấm dần vào từng thớ gỗ, từng gốc cây như những giọt mưa bền bỉ. Đó là ngôi nhà của mẹ Bùi Thị Kề (1916 – 1989) tại xã An Trường, huyện Càng Long. Nếu những câu chuyện khác kể về những người lính cầm súng nơi tiền tuyến, thì câu chuyện của gia đình mẹ là bài ca về "người giữ lửa và người trị thương". Cuộc đời mẹ Kề là một biểu tượng của sự trù phú nhưng đầy khắc nghiệt của đất phương Nam. Mẹ sinh được 9 người con (8 trai, 1 gái) – một "gia tài" khổng lồ mà bất cứ người mẹ nào cũng tự hào. Nhưng giữa thời hoa lửa, gia tài ấy không phải để hưởng phúc tuổi già, mà là để dâng hiến cho độc lập. Mẹ lập gia đình với đồng chí Phạm Văn Mạnh, và từ đó, mái nhà của mẹ trở thành một "trạm dừng chân" âm thầm cho cách mạng. Sự khác biệt trong câu chuyện của mẹ Kề nằm ở nhiệm vụ mà chồng và con mẹ đảm trách – những công việc thầm lặng phía sau nhưng quyết định sự sống còn của chiến trường:
Người con trai - Trung đội trưởng Quân y: Anh Phạm Văn Tuổi (sinh năm 1937) không mang súng để lấy mạng kẻ thù, anh mang túi thuốc để giành giật sự sống cho đồng đội. Là Trung đội trưởng quân y, anh đã đi qua bao trận càn, đôi bàn tay nhuốm máu chiến hữu nhưng trái tim luôn rực cháy hy vọng.
Ngày 19/8/1968: Giữa lúc đang chăm sóc thương binh, đơn vị anh bị địch bất ngờ tấn công. Anh ngã xuống ngay bên cạnh những người bệnh của mình. Người bác sĩ chiến trường ấy đã sống và chết đúng với lý tưởng: Chữa lành cho đất nước cho đến hơi thở cuối cùng.
Người chồng - Người lính Hậu cần: Chỉ một năm sau ngày con trai hy sinh, ông Phạm Văn Mạnh – lúc này là Thượng sĩ thuộc đơn vị Hậu cần Tỉnh đội Trà Vinh – cũng đã hy sinh trong một trận chống càn vào ngày 09/9/1969. Công việc hậu cần là lo từng bát cơm, viên đạn cho anh em bộ đội. Ông ngã xuống khi đang bảo vệ nguồn sống cho đơn vị, nối tiếp con đường của con trai mình vào lòng đất mẹ An Trường.
Sáng tạo nhất trong cuộc đời mẹ Kề có lẽ là bản lĩnh của một người phụ nữ mất đi hai "cột trụ" lớn nhất của cuộc đời chỉ trong vòng một năm (1968-1969) – giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Mẹ không để nỗi đau làm quỵ ngã những người con còn lại. Mẹ vẫn đứng vững như cây dừa nước trước bão, lặng lẽ nuôi giấu cán bộ, tiếp tục làm hậu phương cho 7 người con khác tiếp bước. Mẹ qua đời năm 1989, khi đất nước đã hòa bình được 14 năm. Mẹ đã kịp thấy những người con còn lại trưởng thành, thấy màu xanh của lúa thay cho màu đen của bom đạn. Ngày 26/3/2014, Nhà nước đã truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" cho mẹ Bùi Thị Kề. Tấm huy chương ấy lấp lánh như sự tận hiến của một gia đình: Một người cha lo cái ăn, một người con lo cái sống, và một người mẹ lo giữ lấy hồn cốt của quê hương. Câu chuyện của mẹ Kề nhắc nhở chúng ta rằng: Chiến tranh không chỉ có tiếng súng, mà còn có những cuộc chiến thầm lặng trong túi thuốc quân y và những chuyến hàng hậu cần dưới rặng dừa An Trường.
