Ngôi sao sáng trên bầu trời văn hoá Việt Nam

Lê Quý Đôn nổi tiếng không chỉ bởi vốn tri thức uyên bác mà còn bởi khả năng ghi nhớ và tư duy đặc biệt ngay từ khi còn nhỏ, được người đương thời bấy giờ gọi là thần đồng.

Có giai thoại kể rằng trong một lần ghé quán cơm trên đường, ông đã tình cờ đọc được sổ nợ của quán.

Vài tháng sau, khi quay lại và biết tin quán bị cháy và mất sổ nợ, ông đã ghi nhớ toàn bộ danh sách những người nợ, giúp chủ quán chép lại chính xác. Kết quả là không ai phản đối hay phủ nhận, danh sách nợ được thu hồi thành công.

Dù tài trí hơn người, Lê Quý Đôn không phải lúc nào cũng tránh khỏi va vấp. Có thời điểm, vì quá tự tin, ông từng treo bảng mời mọi người đến hỏi chữ khó.

Trong một lần đối đáp, ông bị một cụ già “dạy cho bài học” bằng một câu đối hóc búa chỉ xoay quanh một chữ “chi”, khiến ông phải đỏ mặt. Chính trải nghiệm này đã giúp ông khiêm tốn hơn, rút ra bài học quý giá về sự cần cù học hỏi và nghiên cứu.

Từ đó, Lê Quý Đôn không ngừng học hỏi, trở thành một trong những học giả có công lớn trong việc ghi chép, hệ thống tri thức của dân tộc, đồng thời để lại nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử, địa lý, nông nghiệp, giáo dục, ngôn ngữ và nhiều lĩnh vực khác.