Ngôi sao sáng và vị Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất lịch sử Đảng

Hào khí từ vùng đất địa linh nhân kiệt

Đồng chí Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 trong một gia đình nhà nho nghèo, yêu nước tại xã Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Là hậu duệ đời thứ 17 của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi, ngay từ nhỏ, ông đã được tắm mình trong truyền thống hiếu học và ý chí quật cường của dòng họ cũng như quê hương Kinh Bắc. Sự thông minh, tư chất lãnh đạo và lòng yêu nước đã sớm nảy nở trong tâm hồn người thiếu niên ấy qua những bài học chữ Hán và những câu chuyện về lịch sử dân tộc từ người ông nội và ông ngoại.

Người chiến sĩ cộng sản tôi luyện trong bão táp

Năm 1927, khi mới 15 tuổi, Nguyễn Văn Cừ lên Hà Nội học trường Bưởi (nay là trường Chu Văn An) và bắt đầu dấn thân vào con đường cách mạng. Tại đây, ông được tiếp xúc với báo Thanh niên và tác phẩm Đường Kách mệnh của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, từ đó giác ngộ lý luận Marx-Lenin. Sau khi tham gia các hoạt động yêu nước và bị đuổi học, ông trở thành một nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp khi mới 17 tuổi.

Để thấu hiểu đời sống giai cấp công nhân, ông đã tham gia phong trào "vô sản hóa", trực tiếp lao động tại vùng mỏ than Vàng Danh (Quảng Ninh). Năm 1929, ông trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của Đông Dương Cộng sản Đảng. Tuy nhiên, con đường cách mạng không hề bằng phẳng. Năm 1931, ông bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo. Trong "địa ngục trần gian", Nguyễn Văn Cừ không hề khuất phục mà đã cùng các đồng chí biến nhà tù thành trường học cách mạng, tự trang bị cho mình hệ thống lý luận chính trị sắc sảo.

Vị Tổng Bí thư trẻ tuổi và trí tuệ lỗi lạc

Sau khi được trả tự do vào năm 1936, đồng chí Nguyễn Văn Cừ đã nhanh chóng bắt tay vào việc khôi phục tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ. Với năng lực xuất sắc và uy tín lớn, vào tháng 3/1938, ông được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khi mới 26 tuổi. Cho đến nay, ông vẫn là vị Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử Đảng ta.

Trong giai đoạn lãnh đạo, ông đã để lại những dấu ấn lý luận vô cùng quan trọng. Tác phẩm Tự chỉ trích (1939) của ông là một viên ngọc quý trong kho tàng lý luận xây dựng Đảng. Tác phẩm không chỉ uốn nắn những lệch lạc trong phong trào dân chủ mà còn nêu cao vũ khí tự phê bình và phê bình để giữ vững sự thống nhất ý chí trong Đảng. Đồng chí Lê Duẩn từng đánh giá về ông: "Anh là một trí tuệ lỗi lạc của Đảng, rất sắc sảo và nhạy bén về chính trị, lại có khả năng đoàn kết, thuyết phục anh em".

Tầm nhìn chiến lược và sự hy sinh bất tử

Đứng trước sự chuyển biến của tình hình thế giới khi Thế chiến II bùng nổ, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ đã chủ trì Hội nghị Trung ương 6 (tháng 11/1939), vạch ra sự chuyển hướng chiến lược quan trọng: đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương. Đây là bước ngoặt quyết định đưa cách mạng Việt Nam tiến lên cao trào.

Giữa lúc cách mạng đang cần những người chèo lái tài năng, tháng 1/1940, ông bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn. Dù bị tra tấn dã man, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, không một lời khai báo. Sáng ngày 28/8/1941, kẻ thù đã xử bắn ông tại Hóc Môn (Gia Định) cùng các đồng chí Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai.

Hy sinh khi mới 29 tuổi đời, đồng chí Nguyễn Văn Cừ đã dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp độc lập dân tộc. Cuộc đời ông là tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng, về tinh thần tự học, tự rèn luyện và một trí tuệ vượt thời đại, mãi mãi được nhân dân và Tổ quốc ghi công.