NGỌN CỜ ĐẦU CỦA ĐỘI QUÂN TÓC DÀI SÀI GÒN – GIA ĐỊNH VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ ĐÊM MÙNG HAI TẾT MẬU THÂN
Trong trang sử vàng của phong trào phụ nữ miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hình tượng "Đội quân tóc dài" với những cuộc biểu tình chính trị trực diện, giáp mặt quân thù ngay giữa sào huyệt đô thành đã trở thành nỗi khiếp sợ của đế quốc và tay sai. Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Riêng – Khu ủy viên, Trưởng ban Phụ nữ vận Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam – là người nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung, linh hồn của phong trào phụ nữ đô thị phương Nam. Khí phách kiên gan bất khuất trước ngục hình tra tấn dã man và sự hy sinh lẫm liệt của chị dưới họng súng thủ tiêu của quân thù vào đêm mùng 2 Tết Mậu Thân 1968 đã tạc nên một tượng đài bất tử về phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang".
Thập niên 1960, Sài Gòn – Chợ Lớn là trung tâm đầu não đầu sỏ của đế quốc Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa:
Kẻ thù thiết lập mạng lưới cảnh sát đặc biệt, mật vụ Phượng Hoàng, gián điệp chỉ điểm dày đặc khắp các ngõ hẻm, chợ búa và xí nghiệp nhằm bóp nghẹt mọi mầm mống đấu tranh chính trị của quần chúng.
Phụ nữ lao động nghèo, tiểu thương, nữ sinh viên, nữ công nhân là những tầng lớp gánh chịu nặng nề nhất sự áp bức, lạm phát, quân dịch và cảnh gia đình ly tán do chiến tranh gieo rắc.
Đối với Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, nhiệm vụ xây dựng phong trào Phụ nữ vận đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo phải có bản lĩnh chính trị phi thường, sâu sát quần chúng, mưu lược và khéo léo kết hợp giữa đấu tranh công khai hợp pháp với các mạng lưới bán hợp pháp và bí mật; biến từng khu chợ, xóm lao động thành pháo đài đấu tranh đòi dân sinh, đòi hòa bình và trực tiếp chuẩn bị cơ sở nuôi giấu cán bộ, vũ khí cho chiến trường nội đô.
Đồng chí Lê Thị Riêng đã gánh vác trọng trách lịch sử ấy bằng tất cả tấm lòng son sắt vì Đảng, vì nhân dân và phong trào giải phóng phụ nữ.
Người con gái Bạc Liêu sớm dấn thân vì độc lập non sông
Lê Thị Riêng sinh năm 1925 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Vĩnh Mỹ B, huyện Giá Rai (nay thuộc huyện Hòa Bình), tỉnh Bạc Liêu – vùng đất giàu truyền thống yêu nước và tinh thần quật khởi của miền Tây Nam Bộ.
Sớm chứng kiến cảnh thực dân Pháp và địa chủ cường hào áp bức, bóc lột đồng bào quê hương, lòng căm thù giặc và khát vọng tự do đã sớm nung nấu trong tâm hồn người con gái trẻ:
Mùa thu năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, chị hăng hái tham gia phong trào Phụ nữ Cứu quốc tại Bạc Liêu, vận động chị em phụ nữ đóng góp tiền của, thóc gạo cho Tuần lễ Vàng và tổ chức cứu tế kháng chiến.
Trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954), chị công tác tại Hội Phụ nữ Cứu quốc tỉnh Bạc Liêu, rồi Rạch Giá, Cần Thơ; lăn lộn khắp các vùng đồng bưng, kênh rạch để xây dựng cơ sở hội, chăm sóc thương bệnh binh và động viên chồng con ra mặt trận.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, trước cảnh đất nước bị tạm thời chia cắt và sự khủng bố tàn khốc của chế độ Ngô Đình Diệm, chấp hành phân công của Đảng, chị từ biệt gia đình, bí mật chuyển vào hoạt động giữa lòng đô thành Sài Gòn.
Linh hồn phong trào Phụ nữ vận giữa lòng đô thị Sài Gòn – Chợ Lớn
Tại trung tâm sào huyệt đối phương, đồng chí Lê Thị Riêng lần lượt được giao các trọng trách lớn: Khu ủy viên Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, Trưởng ban Phụ nữ vận Khu ủy, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam:
Tập hợp và phát động "Đội quân tóc dài" đô thị: Bằng sự gần gũi, chân thành, sâu sát đời sống nhân dân, chị hòa mình vào các tầng lớp chị em tiểu thương chợ Bến Thành, chợ An Đông, chợ Thiếc, nữ công nhân các hãng dệt, xưởng thuốc lá và nữ trí thức, học sinh sinh viên.
Biến chợ búa thành chiến trường đấu tranh: Chị trực tiếp chỉ đạo hàng loạt cuộc biểu tình chính trị công khai rầm rộ: chống càn quét, chống bắn phá bừa bãi vào vùng ven, đòi bồi thường nhân mạng, phản đối luật quân sự và đòi hòa bình. Những cuộc bãi thị, tràn xuống đường của hàng vạn phụ nữ Sài Gòn đã làm tê liệt các tuyến giao thông, đẩy chính quyền Sài Gòn vào thế lúng túng, bế tắc.
Xây dựng căn cứ lõm chính trị và tiếp tế vũ khí: Chị lãnh đạo xây dựng hệ thống "hõm", hầm bí mật ngay trong nhà dân giữa các xóm lao động Khánh Hội, Bàn Cờ, Vườn Chuối; tổ chức các mạng lưới phụ nữ vận chuyển thư từ, công văn hỏa tốc, tiền bạc và vũ khí từ căn cứ mật khu vào cất giấu trong nội thành phục vụ chiến dịch.
Bản lĩnh gang thép trước ngục hình và đòn thù man rợ
Năm 1967, trong lúc đang trên đường đi kiểm tra cơ sở chuẩn bị cho đợt Tổng tiến công chiến lược sắp tới, đồng chí Lê Thị Riêng không may bị mật vụ địch phục kích bắt giữ.
Biết chị là Khu ủy viên phụ trách công tác Phụ nữ vận và là lãnh đạo cấp cao của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam tại Sài Gòn:
Kẻ thù đã đưa chị qua hàng loạt nhà giam khét tiếng: bốt Catinat, Tổng nha Cảnh sát, Nhà lao Gia Định, Khám Chí Hòa.
Chúng dùng đủ mọi thủ đoạn tàn bạo nhất: từ tra điện vào các vùng nhạy cảm, đổ nước xà phòng, dội nước ớt, kẹp ngón tay đến những đòn tra tấn tinh thần độc ác hòng khuất phục ý chí của người nữ cán bộ chỉ huy.
Giữ vững khí tiết người cộng sản, chị cắn răng chịu đựng từng cơn chết đi sống lại, một mực khẳng định mình là người yêu nước đòi hòa bình, kiên quyết không khai báo nửa lời về cơ sở, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho đường dây lãnh đạo của Khu ủy và các "ổ" vũ khí bí mật chuẩn bị khai hỏa.
Trong xà lim ngục tối, chị vẫn tìm cách động viên các nữ tù nhân chính trị giữ vững niềm tin, tiếp tục tổ chức đấu tranh chống chế độ lao tù hà khắc của địch.
Khúc tráng ca đêm mùng 2 Tết Mậu Thân 1968
Đêm giao thừa Tết Mậu Thân (rạng sáng 30 và 31 tháng 1 năm 1968), cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt nổ ra trên toàn miền Nam. Quân giải phóng giáng đòn sấm sét vào Tòa Đại sứ Mỹ, Dinh Độc Lập, Bộ Tổng Tham mưu ngụy, Đài Phát thanh Sài Gòn... Tiếng súng nổi dậy rền vang làm rung chuyển toàn bộ sào huyệt đối phương.
Trong cơn hoảng loạn và điên cuồng tột độ trước nguy cơ sụp đổ, chính quyền Sài Gòn đã bí mật đưa các cán bộ cộng sản chủ chốt đang bị giam giữ đi thủ tiêu:
Đêm ngày 31 tháng 1 năm 1968 (tức đêm mùng 2 Tết Mậu Thân), kẻ thù bịt mắt, trói chặt đồng chí Lê Thị Riêng cùng đồng chí Trần Văn Kiểu (thủ lĩnh công nhân) và một số chiến sĩ khác đưa lên xe bọc kín chở đến khu vực trường đua Phú Thọ (Quận 11, Sài Gòn).
Tại bãi đất trống hoang vắng mù mịt khói súng Mậu Thân, kẻ thù đã hèn hạ xả đạn sát hại dã man những người con kiên trung của cách mạng.
Người nữ thủ lĩnh Phụ nữ vận Sài Gòn – Gia Định đã anh dũng hy sinh vào đêm mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, khi tuổi đời vừa tròn 43 – cống hiến trọn vẹn cuộc đời, nhân cách và xương máu cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Tôn vinh người nữ anh hùng kiên trung của non sông
Sự hy sinh lẫm liệt của đồng chí Lê Thị Riêng đã thổi bùng ngọn lửa căm thù sục sôi và ý chí quyết chiến quyết thắng trong toàn thể nhân dân lao động, đặc biệt là các tầng lớp phụ nữ Sài Gòn – Chợ Lớn, tiếp thêm sức mạnh cho các đợt tiến công nổi dậy giành độc lập tự do.
Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc và phong trào phụ nữ Việt Nam, ngày 10 tháng 04 năm 2001, Liệt sĩ Lê Thị Riêng đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Để đời đời ghi nhớ công ơn và tôn vinh người nữ anh hùng bất khuất:
Tên tuổi của Anh hùng Liệt sĩ Lê Thị Riêng được trân trọng đặt cho Công viên văn hóa Lê Thị Riêng (trên đường Cách Mạng Tháng Tám, Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh) – nơi trước đây từng là Nghĩa trang Đô thành, nay đã trở thành không gian xanh rộng lớn, nơi đặt tượng đài và khu tưởng niệm trang nghiêm của chị.
Tên của chị cũng được đặt cho các tuyến đường lớn, trường học tại Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bạc Liêu quê hương và nhiều tỉnh, thành phố khắp cả nước.
Hình ảnh và cuộc đời hoạt động kiên cường của chị là trang sử vàng truyền thống, là niềm tự hào bất diệt của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.
Cuộc đời 43 mùa xuân của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Riêng là một khúc tráng ca sáng ngời về lòng trung trinh ái quốc và bản lĩnh gang thép của người phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh. Từ bến sông quê nghèo Bạc Liêu đến trung tâm phong trào phụ nữ rực lửa giữa lòng Sài Gòn và tư thế ngẩng cao đầu trước họng súng kẻ thù đêm Mậu Thân 1968, tên tuổi của chị mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, ngời sáng ngọn cờ bất diệt của "Đội quân tóc dài" anh hùng.
