ngọn cờ đầu của phong trào cách mạng Việt Nam, người đã đem trọn tuổi 20 nhiệt huyết dâng hiến cho lý tưởng giải phóng dân tộc

Sinh ra từ vùng đất Tả Thanh Oai giàu truyền thống văn hiến, Đỗ Ngọc Du là một trong những ngọn cờ đầu của phong trào cách mạng Việt Nam, người đã đem trọn tuổi 20 nhiệt huyết dâng hiến cho lý tưởng giải phóng dân tộc. Dù cuộc đời dừng lại ở tuổi 31 do những năm tháng tù đày tàn bạo của thực dân, dấu ấn của ông — Bí thư Thành ủy Hà Nội đầu tiên, một nhà lãnh đạo trẻ tuổi kiên trung và đầy trí tuệ — vẫn chói lọi trong những trang sử vàng của Đảng và dân tộc.

​Năm 1922, sau khi hoàn thành bậc tiểu học, ông theo học tại Trường Bưởi — một trong những ngôi trường danh tiếng nhất Bắc Kỳ thời bấy giờ. Ngay từ khi còn là học sinh, Đỗ Ngọc Du đã cùng các bạn như Ngô Gia Tự, Trịnh Đình Cửu tham gia nhiều hoạt động yêu nước, phản đối chính sách áp bức của thực dân Pháp, tham gia phong trào đòi ân xá cụ Phan Bội Châu và tổ chức lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh. Chính vì những hoạt động đấu tranh ấy mà ông đã bị đuổi học.

​Tháng 10/1926, Đỗ Ngọc Du sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp tổ chức. Tại đây, ông được kết nạp vào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội và Cộng sản Đoàn, chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp.

Đến đầu năm 1927, ông trở về nước, tích cực truyền bá chủ nghĩa Marx - Lenin và xây dựng cơ sở cách mạng trong công nhân tại Hải Phòng, Quảng Ninh và Hà Nội. Với tinh thần năng động, quyết đoán cùng năng lực tổ chức nổi bật, ông nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ trẻ tiêu biểu của phong trào cách mạng Bắc Kỳ.

​Ngày 17/6/1929, tại số nhà 312 phố Khâm Thiên (Hà Nội), Đỗ Ngọc Du cùng các đồng chí tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng. Ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời, đồng thời giữ chức Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ và Bí thư Thành ủy Hà Nội khi tuổi đời còn rất trẻ. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập vào ngày 3/2/1930, ông được tổ chức cử sang Trung Quốc hoạt động, vận động công nhân và binh sĩ người Việt đang sinh sống, làm việc tại Thượng Hải tham gia phong trào cách mạng.

​Tháng 6/1931, ông bị mật thám Pháp bắt giữ và đến cuối năm đó bị kết án khổ sai chung thân cùng đồng chí Nguyễn Lương Bằng. Những năm sau đó, ông lần lượt bị đày lên Nhà tù Sơn La rồi chuyển ra Nhà tù Côn Đảo — nơi được mệnh danh là "đ.ị.a n.g.ụ.c trần gian". Trong những năm tháng lao tù, dù phải chịu nhiều cực hình, t.r.a t.ấ.n và điều kiện giam giữ khắc nghiệt, Đỗ Ngọc Du vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không khuất phục trước kẻ thù và tiếp tục tổ chức đấu tranh trong nhà tù.

​Năm 1936, khi Chính phủ Mặt trận Bình dân lên cầm quyền tại Pháp, ông được trả tự do. Trở về Hà Nội trong tình trạng sức khỏe suy kiệt nhưng ông vẫn tiếp tục liên lạc với tổ chức Đảng, tham gia viết báo, tuyên truyền và vận động quần chúng. Do những năm tháng bị giam cầm, t.r.a t.ấ.n và mắc bệnh lao nặng trong t.ù, sức khỏe của ông ngày càng suy giảm nghiêm trọng. Ngày 12/1/1938, Đỗ Ngọc Du qua đời vì bệnh lao phổi, hưởng dương 31 tuổi.

​Tuy cuộc đời ngắn ngủi, nhưng Đỗ Ngọc Du đã dành trọn tuổi thanh xuân cho lý tưởng giải phóng dân tộc. Ông thuộc lớp chiến sĩ cộng sản tiên phong, góp phần xây dựng những nền móng đầu tiên của phong trào cách mạng Việt Nam.

​Tấm gương kiên trung của Đỗ Ngọc Du để lại bài học vô giá về bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần tự học, tự rèn luyện và chí khí bất khuất trước khó khăn, hiểm nguy. Cuộc đời ông là minh chứng sống động cho lẽ sống vì dân, vì nước, không quản ngại hy sinh bất chấp ngục t.ù hay bệnh tật. Thành kính tri ân công ơn to lớn của người chiến sĩ cộng sản tiền bối, thế hệ hôm nay nguyện noi theo ngọn lửa nhiệt huyết của ông, nỗ lực học tập và cống hiến để bảo vệ, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

​Để ghi nhớ công lao của ông, tên Đỗ Ngọc Du đã được đặt cho nhiều tuyến đường tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bình Thuận (nay thuộc Lâm Đồng), Hải Dương (nay thuộc Hải Phòng) và nhiều địa phương khác. Năm 2022, một trường tiểu học tại quê hương ông ở Tả Thanh Oai cũng chính thức mang tên Trường Tiểu học Đỗ Ngọc Du. Dù chỉ sống 31 năm, Đỗ Ngọc Du đã để lại dấu ấn sâu đậm như một người cộng sản kiên trung, một nhà lãnh đạo trẻ tuổi giàu nhiệt huyết và là tấm gương sáng ngời về lòng tận tụy với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.