Ngọn cờ Lam Sơn và mười năm khởi nghĩa giành lại non sông
Câu chuyện về Lê Lợi (1385–1433), người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, quy tụ nghĩa quân và nhân dân đứng lên chống quân Minh, từng bước tạo nên thắng lợi quyết định, mở ra thời kỳ độc lập của Đại Việt dưới triều Lê sơ.
Lê Lợi sinh năm 1385 tại Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa, trong một gia đình có thế lực và uy tín trong vùng. Đầu thế kỷ XV, sau khi nhà Minh xâm lược Đại Việt, đất nước rơi vào một thời kỳ đầy biến động. Chính quyền đô hộ áp đặt nhiều chính sách cai trị, khiến đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn và các cuộc đấu tranh chống Minh diễn ra ở nhiều nơi.
Trong hoàn cảnh ấy, Lê Lợi tập hợp những người cùng chí hướng tại Lam Sơn. Ngày 7 tháng 2 năm 1418, ông dựng cờ khởi nghĩa, tự xưng là Bình Định vương, mở đầu cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Những ngày đầu, lực lượng nghĩa quân còn nhỏ, vũ khí và lương thực thiếu thốn, thường xuyên phải đối mặt với sự truy kích của quân Minh.
Nghĩa quân nhiều lần phải rút lên vùng núi Chí Linh để bảo toàn lực lượng. Có những thời điểm tình thế đặc biệt khó khăn, nhưng Lê Lợi cùng các tướng lĩnh vẫn kiên trì duy trì cuộc kháng chiến. Trong những năm tháng ấy, nhiều tướng lĩnh và nghĩa sĩ đã trở thành lực lượng nòng cốt của nghĩa quân, trong đó có Nguyễn Trãi, Nguyễn Xí, Lê Lai, Đinh Lễ, Lê Sát, Nguyễn Chích và nhiều người khác.
Một bước chuyển quan trọng diễn ra khi Nguyễn Chích đề xuất kế hoạch tiến vào Nghệ An, xây dựng căn cứ và phát triển lực lượng tại vùng đất rộng lớn phía Nam. Từ Nghệ An, nghĩa quân Lam Sơn tiếp tục mở rộng địa bàn hoạt động, tiến ra Thanh Hóa rồi từng bước hướng về phía Bắc. Lực lượng ngày càng lớn mạnh, tạo điều kiện chuyển cuộc khởi nghĩa từ phòng thủ sang phản công.
Năm 1426, nghĩa quân Lam Sơn tiến ra Bắc. Những trận đánh lớn liên tiếp diễn ra, trong đó có chiến thắng Tốt Động – Chúc Động. Sang năm 1427, chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang làm thất bại kế hoạch đưa viện binh của quân Minh sang Đại Việt. Cục diện chiến tranh thay đổi căn bản, quân Minh buộc phải chấp nhận đàm phán và rút quân về nước.
Sau gần mười năm chiến đấu, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn kết thúc thắng lợi. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu Thuận Thiên, mở đầu triều Lê sơ. Đất nước bước vào giai đoạn khôi phục sau nhiều năm chiến tranh, với nhiệm vụ củng cố chính quyền, ổn định đời sống nhân dân và xây dựng lại quốc gia.
Lê Lợi qua đời năm 1433. Cuộc đời ông gắn liền với một trong những cuộc khởi nghĩa lớn nhất trong lịch sử Việt Nam thời trung đại. Từ vùng đất Lam Sơn, một lực lượng ban đầu còn nhỏ bé đã phát triển thành đội quân đủ sức đánh bại quân Minh và giành lại nền độc lập cho Đại Việt.
