Ngọn Cờ Quyết Thắng Trên Đỉnh Him Lam: Anh Hùng Trần Can Và Khúc Ca Bất Tử Ở Điện Biên Phủ

1. Người con Hà Tĩnh và bản lĩnh thử lửa qua các chiến dịch

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Yên Thành, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định (nay thuộc xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An — có tài liệu ghi quê gốc tại Hà Tĩnh). Trưởng thành trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào thời kỳ gay go nhất, người thanh niên trẻ đã hăng hái xung phong nhập ngũ, biên chế vào Đại đội 130, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng).

Trước khi tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can đã trải qua hàng loạt chiến dịch lớn như Trung Trung Bộ, Tây Bắc, Hòa Bình. Ở bất kỳ vị trí công tác nào — từ chiến sĩ bộ binh đến Tiểu đội trưởng, Đại đội phó — ông luôn thể hiện tác phong sâu sát, mưu trí, dũng cảm và tinh thần chủ động tiến công trong mọi hoàn cảnh.

2. Trận Him Lam: Người cắm cờ mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ

Chiều ngày 13/3/1954, pháo binh ta bất ngờ dội lửa xuống tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, mở màn cho chiến dịch lịch sử. Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312) được giao nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Him Lam (Béatrice) — "cánh cửa thép" bảo vệ lòng chảo từ phía Bắc.

Lúc 22 giờ 30 phút cùng ngày, khi pháo hỏa lực của ta chuyển làn, Trung đội trưởng Trần Can đã dẫn đầu lực lượng bộc phá lao lên mở cửa mở. Mặc cho hỏa lực liên thanh từ các hỏa điểm địch xả ra dữ dội, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy tiểu đội đánh sập từng lô cấm, mở đường cho đại quân tiến lên.

Khi tiếp cận đỉnh đồi cứ điểm số 3, Trần Can xông lên tiêu diệt ổ súng máy cuối cùng, rồi dũng cảm trèo lên đỉnh nóc hầm chỉ huy của địch cắm cao lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Hồ Chủ tịch. Hành động quả cảm ấy đã giội một gáo nước lạnh vào tinh thần quân Pháp, đồng thời xóc lại khí thế tiến công cho toàn đơn vị, góp phần hoàn thành thắng lợi trận đánh mở màn.

"Hãy nhằm thẳng quân thù mà bắn! Quyết không để ngọn cờ của Bác bị quật ngã!"

— Lời hô quyết tâm của Trần Can trước các chiến sĩ tại mặt trận Him Lam.

Biểu tượng lòng dũng cảm của người chiến sĩ Điện Biên. Nguồn: Báo Quân đội nhân dân / Trần Can - Anh hùng cắm cờ trên Cứ điểm Him Lam

3. Cuộc đụng độ trên điểm cao 507 và sự hy sinh trước giờ Chiến thắng

Sau chiến công Him Lam, Trần Can tiếp tục cùng đơn vị tham gia các đợt tiến công siết chặt vòng vây ở phân khu trung tâm. Đầu tháng 5/1954, đơn vị ông nhận nhiệm vụ đánh chiếm Điểm cao 507 — đồn bốt phòng thủ then chốt bảo vệ cầu Mường Thanh và hầm De Castries.

Sáng ngày 7/5/1954, quân Pháp dồn lực lượng phản công hòng chiếm lại điểm cao. Trần Can lúc này đã bị thương nhưng vẫn kiên quyết ở lại chỉ huy đơn vị. Ông linh hoạt tổ chức lực lượng, thu nhặt súng đạn của địch để đánh trả các đợt xung phong dày đặc. Khi đạn dược cạn kiệt, ông chủ động gom từng quả lựu đạn, chờ địch đến thật gần mới phát lệnh ném, đẩy lùi 4 đợt phản công liên tiếp của đối phương.

Trưa ngày 7/5/1954, trong lúc đứng trên bờ hào chỉ huy đồng đội chuẩn bị cho đợt đợt tiến công cuối cùng quét sạch địch trên điểm cao 507, một mảnh pháo địch đã trúng vào vị trí của ông. Đại đội phó Trần Can ngã xuống — chỉ vài giờ trước khi lá cờ chiến thắng tung bay trên mái hầm De Castries. Khi hy sinh, ông mới tròn 23 tuổi.

4. Tầm vóc di sản và vinh danh lịch sử

Sự hy sinh của Trần Can là một trong những biểu tượng cảm động và kiêu hãnh nhất của Chiến thắng Điện Biên Phủ. Hành động của ông đại diện cho tinh thần "Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh" của cả một thế hệ chiến sĩ Việt Nam.

Danh hiệu & Vinh danh

Chi tiết lịch sử

Ngày 7/5/1956

Được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân

Huân chương

Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhất

Tưởng niệm

Tên của ông được đặt cho nhiều con đường, trường học tại Hà Nội, Nghệ An, TP. Hồ Chí Minh, Điện Biên

Cuộc đời 23 mùa xuân của Anh hùng Trần Can tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại một di sản tinh thần vô giá. Lá cờ ông cắm trên đỉnh Him Lam ngày 13/3/1954 không chỉ mở đường cho khúc khải hoàn ngày 7/5, mà còn tiếp tục rọi sáng truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ hôm nay.