Ngọn đèn bên bờ Thạch Hãn

Mỗi lần nhắc đến dòng sông Thạch Hãn, ông Nguyễn Văn Hòa lại lặng người đi một lúc. Đôi mắt đã mờ theo năm tháng nhưng ký ức về mùa hè năm 1972 vẫn còn nguyên vẹn như mới hôm qua.

Khi ấy, ông Hòa vừa tròn hai mươi tuổi, là dân quân địa phương. Chiến trường Quảng Trị những ngày đó khốc liệt đến mức đất rung lên bởi bom đạn suốt ngày đêm. Dòng Thạch Hãn trở thành tuyến đường sinh tử để bộ đội hành quân và tiếp tế.

Ông kể:

“Ban ngày máy bay địch quần thảo liên tục nên chúng tôi chỉ hoạt động vào ban đêm. Mỗi chuyến đò chở bộ đội qua sông đều đối mặt với hiểm nguy. Có đêm vừa chèo được nửa dòng thì pháo sáng rực trời, ai nấy phải nằm sát xuống mạn thuyền, chờ qua cơn nguy hiểm mới tiếp tục đi.”

Một đêm tháng Bảy năm ấy, đơn vị nhận nhiệm vụ đưa một nhóm chiến sĩ sang bờ Nam. Trời tối đen như mực. Giữa dòng sông, tiếng pháo nổ dồn dập. Một chiến sĩ trẻ bị thương ở chân nhưng vẫn nhất quyết không chịu ở lại.

Cậu nói:

“Các anh cứ cho em đi cùng. Đồng đội em đang chờ phía trước.”

Câu nói giản dị ấy khiến ông Hòa nhớ mãi. Chuyến đò hôm đó cập bến an toàn. Trước khi đi, người chiến sĩ trẻ quay lại bắt tay ông thật chặt rồi hòa vào bóng đêm. Ông không kịp hỏi tên và từ đó cũng không gặp lại người lính ấy nữa.

Nhiều năm sau, khi đất nước hòa bình, ông trở lại bến sông xưa. Dòng Thạch Hãn vẫn lặng lẽ chảy, nhưng dưới lòng sông là biết bao câu chuyện của những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.

Ông Hòa xúc động nói:

“Chúng tôi ngày ấy chỉ nghĩ đơn giản rằng phải làm mọi cách để giúp bộ đội. Ai cũng sợ chứ, nhưng không ai lùi bước. Chính tình yêu quê hương đã giúp mọi người vượt qua bom đạn.”

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, ngọn đèn dầu nhỏ từng được người dân đặt bên bờ sông để làm dấu cho những chuyến đò đêm không còn nữa. Nhưng ánh sáng của lòng yêu nước, của sự hy sinh thầm lặng trong những năm tháng hoa lửa vẫn còn soi sáng cho các thế hệ hôm nay.