NGỌN ĐÈN DẦU TRONG HẦM BÍ MẬT
Khắc họa chân dung một bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại vùng đất thép Củ Chi, người đã nuôi giấu hàng trăm cán bộ dưới căn hầm bí mật ngay sát vách đồn địch. Hiện tại, bà sống bình yên bên vườn trầu, nhưng đôi mắt vẫn luôn nhìn về phía cửa hầm năm cũ.
Căn bếp của bà Hồi năm xưa không chỉ có mùi khói rơm, mà còn ẩn chứa một bí mật sinh tử ngay dưới sàn nhà. Giữa những năm tháng "một mét vuông tám thằng giặc", bà sống trong một trò chơi trốn tìm đầy nghiệt ngã với tử thần. Ngay dưới chân giường bà, dưới cái hũ gạo hay bếp lò, là những căn hầm tối tăm, chật hẹp – nơi hơi thở của các chiến sĩ cách mạng được bà bảo vệ bằng chính mạng sống của mình.
Hình ảnh tượng hình rõ nét nhất về bà chính là ngọn đèn dầu hỏa nhỏ xíu đặt bên cửa sổ. Đèn sáng là "an toàn", đèn tắt là "có động". Ngọn lửa leo lét ấy giữa đêm đen vùng ven Sài Gòn đã trở thành kim chỉ nam cho biết bao đoàn quân đi qua. Bà đã tiễn đi bốn người con trai, và không ai trong số họ trở về. Mỗi lần nhận một tờ giấy báo tử, bà lại lặng lẽ đào thêm một đoạn hầm, như để vùi lấp nỗi đau vào lòng đất mẹ, để có thêm chỗ trú ẩn cho những đứa con của đồng đội.
Giờ đây, ở tuổi ngoại cửu thập, bà Hồi giống như một gốc cổ thụ già nua nhưng rễ đã bám sâu vào lòng đất. Bà ngồi bên hiên nhà, miệng nhai trầu móm mém, ánh mắt đục mờ nhìn về phía khu vườn nơi căn hầm xưa đã được phục dựng thành di tích. Bà không còn khóc khi nhắc về những đứa con đã mất, vì với bà, hàng ngàn chiến sĩ từng đi qua căn hầm này đều là con của bà.
Cuộc sống hiện tại của bà trôi qua trong sự kính trọng của cả vùng đất thép. Những buổi chiều, bà thường ra vườn, thắp một nén nhang trên miệng hầm cũ. Khói nhang quyện với mùi đất ẩm tạo nên một không gian huyền ảo, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa. Bà bảo: "Đất này linh thiêng lắm, nó che chở cho người sống và ôm ấp người chết". Nhìn bà, người ta thấy một biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng, một người mẹ đã dùng cả đời mình để thắp lên ngọn đèn niềm tin giữa đêm dài của lịch sử.
