Ngọn đèn dầu trong hầm chữ A

Năm 1970, trong một hầm chữ A ở dãy Trường Sơn, có ba chiến sĩ trẻ thường thức cùng nhau vào những đêm hành quân nghỉ tạm: Tứ – quê Quảng Bình; Hòa – quê Hà Tĩnh; và Bính – cậu lính nhỏ nhất mới tròn 17.

Trong hầm lúc ấy chỉ có một chiếc đèn dầu nhỏ xíu. Mỗi khi thắp lên, khói đen quẩn trong mái hầm thấp, nhưng ánh sáng ấy đủ để cả ba chia nhau đọc chung một cuốn sổ tay ghi chép những ước mơ sau hòa bình.

Tứ muốn về quê dựng lại căn nhà cha bị bom đánh sập.
Hòa muốn đi học lại, thi vào đại học ở Huế.
Còn Bính thì ghi rất nghiêm túc rằng:
— Ước mơ: có một đôi dép mới để khỏi phải đứt quai khi hành quân.

Cả hầm bật cười, Bính ngượng đỏ mặt. Nhưng trong tiếng cười đó, họ thấy thương nhau vô cùng.

Một tối mưa lớn, đơn vị có lệnh xuất kích gấp. Ba người chia nhau các hướng. Trước khi đi, Bính đặt cây đèn dầu vào tay Tứ:
— Anh Tứ giữ hộ em. Mai về nhóm tiếp nha.

Nhưng sáng hôm sau, chỉ có Tứ và Hòa trở lại. Bính không về nữa.

Từ ngày ấy, mỗi khi thắp chiếc đèn dầu, ánh sáng vàng nhỏ bé của nó chiếu lên vách hầm, nơi dòng chữ của Bính vẫn còn mờ mờ:
“Sau hòa bình… mình sẽ mua đôi dép mới.”

Nhiều năm sau, chiếc đèn được đưa về trưng bày trong một góc nhỏ của bảo tàng. Người xem đi ngang có khi chẳng để ý. Nhưng với những ai từng đặt chân lên Trường Sơn, ánh đèn ấy là biểu tượng của cả một thời tuổi trẻ – nơi ước mơ đẹp nhất đôi khi chỉ là một đôi dép và một ngày được sống thêm.