NGỌN ĐÈN ĐỨNG GÁC BÊN NÚI THÚY
Phần 1: Tuổi xuân dưới chân núi Thúy
Ninh Bình những năm 1965 - 1972 không chỉ có vẻ đẹp trầm mặc của cố đô, mà còn là một “tọa độ lửa”. Với vị trí là cửa ngõ nối liền miền Bắc với khu bốn cũ, hệ thống giao thông tại đây, đặc biệt là cầu Non Nước và ga Ninh Bình, trở thành mục tiêu đánh phá điên cuồng của không quân Mỹ.
Năm 1965, khi vừa tròn 17 tuổi, cô thiếu nữ Nguyễn Thị Bình (quê gốc ở huyện Hoa Lư) đã viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP). Trong lá đơn viết bằng mực cửu long trên giấy học trò vàng ố, bà chỉ viết vỏn vẹn một dòng: “Đất nước cần, con đi. Khi nào sạch bóng quân thù, con về bế cháu cho mẹ.” Bà Bình được phân vào đơn vị C251, có nhiệm vụ trực chiến, đảm bảo giao thông thông suốt tại khu vực cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) và các trọng điểm tại Ninh Bình.
Hình ảnh về núi Thuý
Hình ảnh cầu Hàm Rồng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ
Phần 2: Đêm trắng và những "Hoa lửa" giữa đời thường
Ký ức đậm nét nhất trong cuộc đời bà Bình là những đêm trực chiến tại chân núi Thúy. Bà kể lại, vào những năm 1967, máy bay Mỹ bắn phá không kể ngày đêm. Có những trận oanh tạc khiến cả một vùng trời Ninh Bình đỏ rực màu của bom lạng, bom lân tinh.
“Lửa lúc đó không chỉ ở trên trời rơi xuống, mà lửa cháy dưới chân, cháy trên áo đồng đội,” bà Bình xúc động nhớ lại. Trong một trận đánh ác liệt vào mùa hè năm 1967, một đoàn tàu chở lương thực và nhu yếu phẩm đang chuẩn bị rời ga Ninh Bình để vào Nam thì bị máy bay địch phát hiện. Bom nổ rung chuyển đất trời, một toa tàu bốc cháy dữ dội.
Giữa tiếng gầm rú của động cơ phản lực và tiếng nổ đanh thép của pháo phòng không, một bóng dáng nhỏ nhắn đã lao vút đi. Đó là Bình. Bà cùng ba đồng đội khác, bất chấp lửa cháy lan sang các bao gạo, đã dùng tay không và những chiếc bao tải ướt để dập lửa, đẩy những kiện hàng quý giá ra xa vùng nguy hiểm. Khi một mảnh bom văng trúng bả vai, máu thấm đỏ chiếc áo åbảo hộ màu xanh sạm khói, bà vẫn không dừng lại. Bà bảo, lúc đó lòng căm thù và ý chí bảo vệ hạt gạo cho chiến trường miền Nam đã lấn át hoàn toàn nỗi sợ hãi cái chết.
Hình ảnh cô gái trẻ với mái tóc dài cháy sém một bên, gương mặt sạm đen vì khói bom nhưng đôi mắt rực sáng, tay vẫn thoăn thoắt vần những thùng hàng trong quầng lửa đã trở thành một biểu tượng “Hoa Lửa” sống động. Với bà và đồng đội, mỗi lần dập tắt được một đám cháy, mỗi chuyến xe qua cầu an toàn, chính là lúc những “bông hoa lửa” của lòng quả cảm được nở rộ giữa sự tàn khốc của chiến tranh.
Phần 3: Những mất mát lặng thầm
Chiến tranh không phải là một bài thơ, nó là máu và nước mắt. Bà Bình lặng người khi nhắc về những người đồng đội đã nằm lại bên dòng sông Vân. Có những người bạn thanh niên xung phong tuổi đời mới chỉ mười tám đôi mươi, hôm trước còn cùng nhau chia nhau củ sắn lùi, hôm sau đã vĩnh viễn tan vào đất mẹ sau một trận bom tọa độ.
Bà nhớ nhất là người bạn thân tên Lan. Trong một đêm san lấp hố bom để xe pháo kịp qua trước lúc trời sáng, một trái bom nổ chậm đã cướp đi sinh mạng của Lan ngay trước mắt bà. Bà Bình đã dùng đôi tay trần đào đất để tìm bạn. Đêm đó, không có tiếng khóc, chỉ có tiếng xẻng va vào đá khô khốc và ngọn lửa căm hờn cháy rực trong tim những người ở lại. Họ đã biến đau thương thành hành động, hoàn thành việc lấp hố bom chỉ trong 2 giờ đồng hồ sau đó, để đoàn xe xích kịp lăn bánh vào tiền tuyến đúng giờ G.
Phần 4: Ngọn lửa âm thầm giữa thời bình
Sau ngày đất nước thống nhất, bà Bình trở về quê hương với thương tật hạng 4/4 và những vết sẹo chằng chịt trên lưng. Bà không chọn cuộc sống nghỉ ngơi mà tiếp tục tham gia công tác tại địa phương, là nhịp cầu kết nối các cựu TNXP, giúp đỡ những gia đình liệt sĩ chưa tìm được hài cốt người thân. Đối với thế hệ sinh viên chúng tôi, câu chuyện của bà không chỉ là lịch sử, mà là một bài học về lý tưởng sống. Khi được hỏi về danh hiệu “Hoa Lửa”, bà cười hiền từ: "Chúng tôi không phải là hoa, chúng tôi chỉ là những viên gạch lót đường. Lửa là tinh thần của dân tộc, tôi chỉ là người may mắn được giữ ngọn lửa đó cho đến tận hôm nay.”
Ngôi nhà nhỏ của bà ở phường Vân Giang giờ đây luôn đầy ắp tiếng cười của con cháu. Nhưng mỗi dịp tháng 7 về, bà lại lặng lẽ ra bờ sông Vân, thắp một nén nhang thả xuống dòng nước, như để chào những người đồng đội năm xưa – những đóa hoa lửa đẹp nhất của một thời oanh liệt.
