Ngọn đèn hầm pháo ngầm sông Lô
Ký ức về tác phong sâu sát, sự sáng tạo và quyết đoán của Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp khi trực tiếp kiểm tra việc bố trí trận địa pháo súng đặt ngầm ven sông Lô, góp phần làm nên chiến thắng Đoan Hùng lẫy lừng thu - đông 1947.
Chiến dịch Sông Lô thu - đông 1947 là một trong những thử thách lịch sử đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam nhằm bẻ gãy cuộc tiến công quy mô lớn của thực dân Pháp lên chiến khu Việt Bắc. Khi đó, vũ khí của ta vô cùng thiếu thốn, hỏa lực pháo binh còn thô sơ, việc đối đầu với hạm đội tàu chiến hiện đại của địch trên dòng sông Lô là một bài toán vô cùng hóc húa.
Trung tướng Nguyễn Trọng Hàm nhớ lại, vào một đêm tháng 10 năm 1947, giữa lúc gió thu lùa lạnh ngắt bên bờ sông Lô (khu vực Đoan Hùng), Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp đã lặng lẽ vượt đường rừng xuống tận trận địa pháo ngầm của ta. Không khí xung quanh mênh mông sông nước, tiếng động cơ tàu chiến Pháp vọng lại từ xa xa.
Đại tướng đi vào từng công sự dã chiến được khoét sâu vào lòng đất ven sông. Thấy các chiến sĩ pháo thủ đang loay hoay tìm cách ngụy trang cho khẩu pháo sơn pháo 75mm ngắn nòng để vừa đánh cận chiến được tàu địch vừa không bị phát hiện từ trên không, Đại tướng đã bước tới kiểm tra từng bệ pháo.
Ông tự tay cầm chiếc đèn pin bọc vải đỏ soi rõ từng góc nghiêng của nòng pháo, rà soát lại khoảng cách từ mặt nước đến trận địa, rồi quay sang trao đổi với Trung tướng Nguyễn Trọng Hàm và ban chỉ huy trận địa:
"Sức mạnh pháo binh của ta không nằm ở số lượng hay độ hiện đại, mà nằm ở yếu tố bất ngờ và khoảng cách ngắm bắn. Đặt pháo ngầm ven sông phải chọn vị trí 'chặt góc' dòng chảy, cho tàu địch vào thật gần, ngắm thẳng vào sườn tàu mà bắn. Đánh trên sông lầy, chỉ cần một phát đạn trúng đích ở cự ly gần là có thể làm tê liệt cả một đoàn thủy quân địch."
Đại tướng còn dặn dò tỉ mỉ cán bộ phải làm hệ thống mương thoát nước cẩn thận để tránh ngập pháo khi nước sông dâng cao, đồng thời chuẩn bị sẵn các phương án rút pháo an toàn sau khi khai hỏa.
Những chỉ đạo trực tiếp và sâu sát của Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp đêm đó đã tiếp thêm sự tự tin cho Trung tướng Nguyễn Trọng Hàm cùng các chiến sĩ pháo binh. Trận đánh trên sông Lô sau đó đã giội một gáo nước lạnh vào mưu đồ đánh nhanh thắng nhanh của thực dân Pháp, biến dòng sông Lô thành mồ tôm của hạm đội địch và khắc ghi một mốc sơn chói lọi trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.
