Ngọn đèn không bao giờ tắt

Buổi chiều Sài Gòn năm 1964, trời đầy mây xám. Con đường dẫn về cầu Công Lý đông người qua lại, nhưng trong dòng người ấy, không ai biết rằng giữa họ có một người thợ điện trẻ đang mang trong mình nhiệm vụ của cả Tổ quốc. Anh tên là Nguyễn Văn Trỗi, 24 tuổi, đoàn viên cảm tử của tổ chức Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại miền Nam.

Sinh ra trong một gia đình nghèo ở Quảng Nam, Trỗi từ nhỏ đã quen với mùi dầu máy và ánh sáng yếu ớt của những bóng đèn tự chế trong căn nhà nhỏ. Anh lớn lên với đôi bàn tay chai sần, làm thợ điện nuôi gia đình, nhưng trong lòng luôn nung nấu ý chí chống lại kẻ thù xâm lược.

Ngày quân Mỹ ồ ạt đổ vào miền Nam, Trỗi gia nhập Biệt động Sài Gòn. Một hôm đơn vị giao nhiệm vụ: đặt mìn dưới cầu Công Lý để tiêu diệt Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ McNamara và phái đoàn quân sự. Trỗi chỉ nói một câu ngắn gọn:

— Vì nước, tôi làm được.

Anh hiểu nhiệm vụ này có nghĩa là nguy hiểm đến tính mạng, nhưng ánh mắt anh sáng lên như ánh đèn vừa được đấu nối.

Cuộc đặt mìn thất bại vì anh bị lộ khi chưa kịp kích nổ. Trỗi bị bắt. Bọn Mỹ-ngụy tra tấn dã man, muốn anh khai ra tổ chức, đồng đội. Nhưng người thợ điện trẻ ấy vẫn chỉ lắc đầu, môi mím chặt. Họ kéo anh lên tòa án quân sự, tuyên án tử hình.

Ngày nhận bản án, Trỗi chỉ hỏi một câu:

— Bao giờ thi hành?

Tên đốc công chưa kịp trả lời, anh đã cười:

— Ừ, sớm cho tôi về với đồng bào.

Sáng 15 tháng 10 năm 1964, lính đưa Trỗi ra pháp trường. Bầu trời hôm đó trong xanh đến lạ. Anh đi vững vàng, tay bị trói nhưng đầu ngẩng cao. Những người dân lén đứng xem đều nghẹn ngào.

Tên lính đưa khăn bịt mắt, Trỗi nói lớn:

— Tôi không bịt mắt! Tôi muốn nhìn rõ quân thù trước khi chết!

Giọng anh vang lên, mạnh mẽ như tiếng búa đập vào thép nóng:

— Đả đảo đế quốc Mỹ!
— Hãy nhớ: Việt Nam muôn năm!
— Hồ Chủ tịch muôn năm!

Tên chỉ huy gào lên, nổi điên vì sợ những lời ấy lan ra:
— Bắn!

Tiếng súng nổ vọng giữa trời. Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống, nhưng tiếng hô của anh còn vang mãi trong lòng những người chứng kiến.

Sau ngày anh mất, phong trào đấu tranh bùng lên mạnh mẽ hơn. Người ta đặt tên anh cho trường học, con đường, và cả những ca khúc. Hình ảnh chàng thợ điện trẻ hiên ngang trước pháp trường trở thành biểu tượng của lòng can đảm và khí phách người Việt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Và đến hôm nay, mỗi khi nhìn ánh đèn đường sáng giữa đêm Sài Gòn, người ta vẫn thì thầm:

— Ngọn đèn của Nguyễn Văn Trỗi chưa bao giờ tắt.