Ngọn Đèn Không Bao Giờ Tắt

Tháng 1 năm 1973, tại một trạm phẫu thuật dã chiến nằm sâu trong cánh rừng thuộc Tây Ninh, màn đêm luôn đến rất sớm.

Khi mặt trời khuất sau những tán cây cao, cả khu rừng chìm vào bóng tối dày đặc. Để tránh máy bay trinh sát phát hiện, mọi ánh sáng đều phải được che kín. Chỉ có trong căn hầm phẫu thuật, một ngọn đèn dầu nhỏ vẫn âm thầm cháy suốt đêm.

Người chịu trách nhiệm giữ cho ngọn đèn ấy không bao giờ tắt là chiến sĩ hậu cần Phạm Đức Hòa, hai mươi chín tuổi, quê ở Quảng Nam.

Trước khi nhập ngũ, Hòa từng phụ cha làm nghề đúc đèn dầu và sửa bấc đèn. Anh hiểu rằng, một ngọn lửa muốn cháy lâu không chỉ cần dầu mà còn cần bấc được cắt đúng cách.

Khi được phân công phục vụ trạm quân y, anh không trực tiếp cứu chữa thương binh.

Công việc của anh chỉ là chuẩn bị ánh sáng.

Nhưng với các bác sĩ, ánh sáng ấy quý hơn bất cứ thứ gì.

Mỗi buổi chiều, Hòa đều lọc dầu qua nhiều lớp vải để loại bỏ cặn.

Anh tự tay cắt từng sợi bấc.

Nếu bấc quá dài, lửa sẽ bốc khói.

Nếu quá ngắn, ánh sáng sẽ yếu.

Chiếc chụp đèn cũng được anh lau sạch mỗi ngày để ánh sáng không bị mờ.

Một bác sĩ từng cười:

"Hòa chăm cái đèn như chăm em bé."

Anh chỉ đáp:

"Nếu đèn tắt giữa ca mổ thì nguy lắm."

Không ai cười nữa.

Một đêm cuối tháng, trạm quân y tiếp nhận ba thương binh bị thương rất nặng.

Ca phẫu thuật bắt đầu từ gần mười giờ tối.

Bên ngoài, mưa rừng xối xả.

Gió lùa qua khe hầm khiến ngọn lửa liên tục rung lên.

Hòa ngồi ngay cạnh chiếc đèn.

Mỗi khi gió mạnh, anh lại khẽ xoay tấm chắn để bảo vệ ngọn lửa.

Khoảng nửa đêm, lượng dầu trong bình gần cạn.

Kho dự trữ chỉ còn một chai nhỏ.

Nếu đổ hết vào chiếc đèn này thì sáng mai sẽ không còn dầu cho những ca cấp cứu khác.

Hòa suy nghĩ rất nhanh.

Anh lấy thêm một chiếc đèn nhỏ, chia lượng dầu còn lại thành hai phần.

Khi chiếc này yếu dần, anh châm chiếc kia.

Hai ngọn đèn thay nhau cháy suốt đêm.

Ánh sáng tuy không mạnh nhưng chưa một lần tắt.

Đến khi ca phẫu thuật cuối cùng kết thúc, trời cũng vừa hửng sáng.

Bác sĩ trưởng bước đến.

Ông nhìn đôi mắt đỏ vì thức trắng của Hòa rồi nói:

"Hôm nay cậu cũng vừa cứu người."

Hòa lắc đầu.

"Em chỉ giữ cho ngọn đèn sáng thôi."

Bác sĩ mỉm cười.

"Đôi khi giữ được ánh sáng cũng chính là giữ được sự sống."

Ít ngày sau, trong buổi sinh hoạt truyền thống, đơn vị nhắc lại tấm gương của Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi.

Người chính trị viên kể về lòng kiên cường và niềm tin sắt đá của người chiến sĩ trước phút hy sinh.

Hòa lặng lẽ lắng nghe.

Anh nghĩ rằng, ngọn lửa nhỏ trước mặt mình cũng giống như niềm tin ấy.

Có lúc yếu đi.

Có lúc chao đảo trước gió.

Nhưng chỉ cần còn được gìn giữ, nó sẽ tiếp tục soi sáng cho người khác.

Từ đó, Hòa bắt đầu tìm cách cải tiến những chiếc đèn dầu.

Anh dùng vỏ lon cũ làm tấm phản quang.

Lấy kính từ một chiếc đèn hỏng để chắn gió.

Thậm chí còn chế thêm giá treo giúp ánh sáng tập trung đúng bàn mổ.

Các bác sĩ ai cũng bất ngờ.

Ánh sáng tuy không sáng hơn nhiều, nhưng ổn định hơn hẳn.

Sau ngày đất nước thống nhất, Hòa trở về quê.

Ông không tiếp tục nghề quân đội mà mở một xưởng nhỏ sửa đèn và đồ điện.

Khi điện lưới về làng, nhiều người bỏ hết đèn dầu.

Riêng ông vẫn giữ một chiếc trên bàn làm việc.

Chiếc đèn ấy đã theo ông suốt những năm tháng chiến tranh.

Mỗi lần mất điện, ông lại châm lửa.

Ánh sáng vàng dịu dàng khiến ông nhớ đến căn hầm quân y năm nào.

Một buổi tối, đứa cháu nội hỏi:

"Ông ơi, sao ông không bỏ chiếc đèn cũ này?"

Ông xoa đầu cháu.

"Bởi có một thời, ánh sáng của nó đã giúp nhiều người nhìn thấy ngày mai."

Đứa bé nhìn ngọn lửa bập bùng mà chưa hiểu hết ý nghĩa.

Nhưng nhiều năm sau, khi đọc về những bệnh viện dã chiến giữa rừng Trường Sơn, em chợt nhớ đến câu chuyện của ông.

Em hiểu rằng, trong chiến tranh, không chỉ những người cầm súng mới góp phần làm nên chiến thắng.

Còn có những con người lặng lẽ ngồi bên một ngọn đèn suốt đêm, để ánh sáng không bao giờ tắt.

Và chính từ những ngọn lửa nhỏ bé ấy, biết bao hy vọng đã được thắp sáng giữa những năm tháng hoa lửa của dân tộc.