NGỌN ĐÈN KHÔNG TẮT

Ông Lê Văn Hùng vẫn giữ một chiếc đèn dầu đã đen nhánh vì khói.

Chiếc đèn nhỏ đến mức có thể đặt gọn trong lòng bàn tay.

Nhiều người nghĩ đó chỉ là một vật dụng cũ.

Nhưng với ông, đó là kỷ vật quý giá nhất của cuộc đời.

Ông vuốt nhẹ lên thân đèn rồi chậm rãi nói:

"Nhờ ngọn đèn này mà hàng trăm đứa trẻ biết đọc, biết viết."

Năm 1968.

Chiến tranh ngày càng ác liệt.

Ngôi trường làng nơi ông dạy học bị bom đánh sập.

Bàn ghế cháy hết.

Bảng đen cũng không còn.

Nhiều người nghĩ rằng việc học phải dừng lại.

Nhưng ông thì không.

Ông cùng bà con dựng một lớp học tạm dưới tán rừng.

Mái lợp lá.

Vách đan bằng tre.

Bàn học là những khúc gỗ.

Viên gạch non được dùng thay phấn.

Lá chuối khô trở thành bảng viết.

Ông cười:

"Khó khăn nhất không phải là thiếu đồ dùng."

"Mà là giữ cho các em không bỏ học."

Ban ngày.

Máy bay thường xuyên quần thảo.

Nhiều hôm đang học.

Tiếng còi báo động vang lên.

Ông lập tức đưa học sinh xuống hầm trú ẩn.

Bom nổ xong.

Các em lại phủi đất trên quần áo.

Tiếp tục học như chưa có chuyện gì xảy ra.

Một lần.

Một cậu bé hỏi ông:

"Thầy ơi."

"Sao mình vẫn phải học khi chiến tranh chưa hết?"

Ông nhìn cậu học trò thật lâu.

Rồi nhẹ nhàng đáp:

"Vì sau chiến tranh."

"Đất nước cần những người biết xây dựng."

"Cũng như hôm nay đất nước cần những người biết chiến đấu."

Câu nói ấy khiến cả lớp im lặng.

Đêm xuống.

Ông lại mở lớp học cho người lớn.

Có những cụ già ngoài sáu mươi.

Có những chị dân công vừa gùi gạo trở về.

Ai cũng mệt.

Nhưng vẫn cố ngồi dưới ánh đèn dầu.

Tập viết từng nét chữ.

Có người cầm bút run run.

Viết mãi không thẳng.

Ông kiên nhẫn cầm tay từng người.

Nắn từng nét.

Ông luôn nói:

"Biết chữ."

"Là có thêm sức mạnh."

Một đêm mưa.

Bom bất ngờ rơi rất gần.

Căn lán học rung chuyển.

Chiếc đèn dầu bị hất xuống đất.

Mọi người hốt hoảng.

Ông lao tới.

Nâng chiếc đèn lên.

Che ngọn lửa bằng hai bàn tay.

May mắn.

Đèn không tắt.

Một cụ già xúc động nói:

"Đèn còn sáng."

"Lớp học còn."

Sau câu nói ấy.

Không ai bỏ về.

Buổi học vẫn tiếp tục.

Dưới ánh sáng leo lét của chiếc đèn nhỏ.

Năm 1975.

Đất nước thống nhất.

Ông trở lại ngôi trường mới được xây dựng.

Ngày khai giảng đầu tiên.

Ông mang theo chiếc đèn dầu.

Đặt lên bàn giáo viên.

Không phải để thắp sáng.

Mà để nhắc mình không quên những ngày gian khó.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua.

Nhiều học trò của ông đã trở thành bác sĩ.

Kỹ sư.

Giáo viên.

Sĩ quan.

Có người là cán bộ xã.

Có người làm việc ở những thành phố lớn.

Mỗi lần về quê.

Họ đều ghé thăm thầy.

Một học trò từng nắm tay ông và nói:

"Nếu năm ấy thầy bỏ cuộc."

"Chắc chúng em cũng không có ngày hôm nay."

Ông chỉ cười.

"Thầy không dạy các em để được nhớ ơn."

"Thầy chỉ mong các em sống tử tế."

Giờ đây.

Chiếc đèn dầu vẫn nằm trên chiếc tủ gỗ.

Lớp khói đen vẫn còn nguyên.

Ông không lau đi.

Bởi đó là dấu vết của một thời không thể quên.

Tôi ngắm chiếc đèn rất lâu.

Ánh sáng của nó năm xưa không lớn.

Không đủ soi sáng cả khu rừng.

Nhưng lại đủ để thắp lên niềm tin.

Đủ để giữ cho những con chữ không biến mất giữa chiến tranh.

Có lẽ.

Một dân tộc mạnh không chỉ vì có những người anh hùng nơi chiến trường.

Mà còn vì có những người thầy lặng lẽ giữ gìn tri thức trong những ngày gian khó nhất.

Bom đạn có thể phá hủy trường lớp.

Nhưng không thể dập tắt khát vọng học tập.

Và chính những "ngọn đèn không tắt" ấy đã góp phần thắp sáng tương lai của đất nước.