NGỌN ĐÈN KHÔNG TẮT

"Có những ánh sáng không đến từ ngọn đèn, mà đến từ niềm tin của con người."

Một buổi chiều đầu hạ, tôi có dịp đến thăm bác Lê Hữu Thành, sinh năm 1953, cựu chiến binh từng công tác tại tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn. Căn nhà của bác giản dị, không có nhiều đồ đạc quý giá. Trên bàn thờ, ngoài ảnh Bác Hồ và gia tiên, còn có một chiếc đèn dầu nhỏ đã ngả màu theo năm tháng.

Tôi tò mò hỏi:

– "Chiếc đèn này có từ lâu rồi hả bác?"

Bác nhìn ngọn đèn, khẽ gật đầu:

– "Đã hơn năm mươi năm rồi. Nó từng cứu cả đơn vị của bác."

Câu chuyện bắt đầu từ đó.

Năm 1973, đơn vị của bác được giao nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc và tiếp tế cho lực lượng chiến đấu. Công việc tưởng như thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm. Mỗi đêm, các chiến sĩ phải băng rừng, vượt suối, tránh máy bay trinh sát và pháo kích để đưa hàng đến đúng nơi, đúng thời điểm.

Một đêm mưa lớn, cả đơn vị lạc giữa cánh rừng già. Trời tối đen như mực. Bản đồ bị ướt, la bàn hỏng vì va đập. Không ai xác định được hướng đi.

Nếu trời sáng mà vẫn ở giữa rừng, máy bay trinh sát sẽ phát hiện. Nguy cơ bị đánh phá là rất lớn.

Mọi người đều lo lắng.

Đúng lúc ấy, từ xa thấp thoáng một ánh đèn dầu leo lét.

Ban đầu ai cũng tưởng đó là bẫy của địch.

Nhưng khi đến gần, họ gặp một bà cụ sống một mình trong căn chòi nhỏ giữa rừng.

Biết họ là bộ đội, bà không hỏi nhiều. Chỉ lặng lẽ đun nồi nước nóng, lấy mấy củ sắn luộc và bảo:

"Các con nghỉ một lát đi. Đêm nay mưa to, đường khó lắm."

Sau khi nghe đơn vị trình bày tình hình, bà cụ cầm chiếc đèn dầu bước ra trước cửa.

Bà nói:

"Tôi sống ở đây mấy chục năm. Đường rừng tôi thuộc hơn lòng bàn tay. Các con cứ đi theo ánh đèn."

Suốt hơn hai giờ đồng hồ, người phụ nữ đã ngoài sáu mươi tuổi lội suối, băng rừng, cầm chiếc đèn dầu dẫn đường cho đoàn chiến sĩ.

Đến nơi an toàn, bà chỉ mỉm cười:

"Đi nhanh đi các con. Mai còn nhiệm vụ."

Rồi lặng lẽ quay về giữa màn đêm.

Ba ngày sau, đơn vị quay lại để cảm ơn.

Nhưng căn chòi nhỏ chỉ còn lại nền đất cháy đen.

Bom địch đã đánh trúng khu vực ấy.

Người dân quanh vùng kể rằng bà cụ không kịp chạy.

Trong đống tro tàn, các chiến sĩ chỉ tìm thấy chiếc đèn dầu méo mó vì sức nóng.

Bác Thành nghẹn ngào:

"Ngày ấy chúng tôi không biết tên bà, cũng chẳng biết bà quê ở đâu. Chỉ biết rằng nhờ ánh đèn ấy mà cả đơn vị còn sống."

Chiến tranh kết thúc.

Bác Thành mang chiếc đèn về quê.

Nhiều người hỏi sao không đem vào bảo tàng.

Bác chỉ cười:

"Đối với bác, đây là báu vật của cuộc đời."

Mỗi dịp học sinh, đoàn viên đến thăm, bác đều mang chiếc đèn ra kể câu chuyện về người mẹ già vô danh.

Bác bảo:

"Lịch sử không chỉ được viết bằng tên những vị tướng hay những trận đánh lớn. Lịch sử còn được viết bởi những con người bình dị mà có khi chẳng ai biết tên."

Tôi hỏi bác:

– "Điều gì làm bác nhớ nhất về chiến tranh?"

Bác im lặng một lúc rồi trả lời:

– "Không phải tiếng bom.

Không phải những trận đánh.

Mà là tình người."

Bác kể, trong chiến tranh, một bát cơm được chia làm bốn.

Một bi đông nước chuyền tay cả tiểu đội.

Một chiếc áo mưa che cho hai người.

Một ánh đèn dầu dẫn đường cho cả đơn vị.

Những điều nhỏ bé ấy đã làm nên sức mạnh để dân tộc vượt qua những năm tháng khốc liệt nhất.

Trước khi chia tay, bác châm ngọn đèn dầu.

Ánh lửa nhỏ bập bùng giữa căn phòng.

Bác nói:

"Ngọn đèn này không chỉ thắp sáng căn nhà. Nó nhắc bác nhớ rằng đã có biết bao con người âm thầm hy sinh để đất nước có được ánh sáng của hòa bình."

Tôi lặng nhìn ngọn lửa.

Ngoài kia, phố phường rực sáng bởi điện và những tòa nhà hiện đại.

Nhưng trong lòng tôi, ánh sáng từ chiếc đèn dầu cũ kỹ ấy còn sáng hơn tất cả.

Bởi đó là ánh sáng của lòng yêu nước, của sự hy sinh vô điều kiện và của niềm tin son sắt vào một ngày Việt Nam hoàn toàn độc lập.

Để rồi hôm nay, khi được sống dưới bầu trời hòa bình, mỗi chúng ta càng phải biết trân trọng quá khứ, biết ơn những thế hệ đi trước và sống sao cho xứng đáng với những ngọn đèn đã từng thắp sáng con đường đến độc lập, tự do của dân tộc.