Ngọn Đèn Không Tắt

Mùa đông năm 1972, những trận bom đánh phá miền Bắc diễn ra ngày càng ác liệt. Một bệnh xá dã chiến được dựng sâu trong khu rừng nhỏ, nơi hàng chục y bác sĩ ngày đêm cứu chữa thương binh từ khắp các mặt trận đưa về.

Người phụ trách ca trực đêm là cô y tá Nguyễn Thị Lan, mới hai mươi mốt tuổi. Trước khi chiến tranh nổ ra, Lan từng mơ ước trở thành bác sĩ. Nhưng khi Tổ quốc cần, cô gác lại giấc mơ giảng đường để khoác lên mình màu áo lính.

Bệnh xá thiếu đủ thứ. Thuốc men ít, băng gạc phải giặt đi giặt lại nhiều lần. Điện không có, mỗi ca phẫu thuật đều chỉ trông vào vài ngọn đèn dầu nhỏ.

Đêm nào Lan cũng là người đi kiểm tra từng chiếc đèn. Cô cẩn thận châm thêm dầu, thay bấc rồi mới yên tâm quay lại phòng bệnh.

Một thương binh trẻ từng hỏi:

– "Chị Lan này, sao chị cứ lo cái đèn mãi thế?"

Lan mỉm cười:

– "Đèn tắt thì bác sĩ không nhìn rõ vết thương. Chỉ cần sáng thêm một chút thôi cũng có thể giữ được một mạng người."

Người lính ấy lặng im. Từ hôm đó, mỗi lần nhìn ánh đèn dầu leo lét giữa căn hầm, anh lại thấy trong lòng mình vững tin hơn.

Một đêm cuối tháng Chạp, tiếng còi báo động vang lên. Máy bay địch xuất hiện.

Bom liên tiếp trút xuống cánh rừng.

Đất rung chuyển.

Các y bác sĩ nhanh chóng đưa thương binh xuống hầm trú ẩn. Riêng phòng mổ vẫn còn một ca phẫu thuật dang dở. Người bác sĩ chính không thể dừng lại vì mảnh đạn đang nằm sát tim bệnh nhân.

Đúng lúc ấy, một quả bom nổ rất gần.

Sức ép làm ngọn đèn dầu vụt tắt.

Cả căn hầm chìm trong bóng tối.

Không một giây chần chừ, Lan chạy tới, dùng thân mình che ngọn đèn còn lại, vội vàng châm lửa từ que diêm đã được giữ khô trong túi áo.

Ánh sáng bùng lên.

Ca mổ tiếp tục.

Ngoài kia, bom vẫn nổ dữ dội.

Bên trong căn hầm nhỏ, bàn tay các bác sĩ vẫn miệt mài giành giật sự sống cho người lính.

Hơn một giờ sau, ca phẫu thuật thành công.

Người thương binh đã được cứu sống.

Khi mọi người bước ra ngoài, bệnh xá chỉ còn lại những hố bom chằng chịt.

Một góc lán đã bị sập hoàn toàn.

Lan ngồi tựa vào thân cây, hai bàn tay còn lấm đầy dầu đèn và đất cát. Khuôn mặt cô đen nhẻm vì khói, nhưng vẫn nở nụ cười.

Bác sĩ trưởng nắm chặt tay cô:

– "Nếu đêm nay không có em giữ được ánh sáng, chúng ta đã không thể cứu được cậu ấy."

Lan chỉ khẽ đáp:

– "Em chỉ giữ ngọn đèn thôi... Người cứu anh ấy là các bác sĩ."

Nhiều năm sau, bệnh xá dã chiến năm nào chỉ còn là một di tích giữa rừng.

Trong căn phòng truyền thống của đơn vị quân y, người ta vẫn lưu giữ một chiếc đèn dầu cũ, lớp sơn đã bong tróc, bấc đèn cháy đen theo năm tháng.

Bên cạnh chiếc đèn là dòng chữ nhỏ:

"Ánh sáng của chiếc đèn dầu đã góp phần cứu sống hàng chục thương binh trong những năm tháng chiến tranh."

Những đoàn học sinh đến tham quan thường dừng lại rất lâu trước hiện vật ấy.

Các em hiểu rằng, giữa bom đạn khốc liệt, đôi khi không phải những điều lớn lao làm nên kỳ tích, mà chính là một ngọn đèn nhỏ được gìn giữ bằng tất cả trách nhiệm và tình yêu con người.