Ngọn đèn không tắt

Đã hơn năm mươi năm trôi qua, nhưng mỗi khi nhắc đến những ngày tháng chiến tranh, ông Nguyễn Văn Phúc vẫn nhớ như in một đêm mưa giữa mùa hè năm 1972.

Khi ấy, ông mới hai mươi mốt tuổi, là chiến sĩ thông tin của một đơn vị chủ lực. Nhiệm vụ của ông và đồng đội là bảo đảm đường dây liên lạc giữa sở chỉ huy với các mũi chiến đấu. Trong chiến tranh, một đường dây bị đứt có thể làm chậm mệnh lệnh, ảnh hưởng đến cả trận đánh.

Đêm ấy, pháo địch bắn dữ dội. Tiếng nổ liên tiếp làm rung chuyển cả khu rừng. Chỉ ít phút sau, điện thoại từ sở chỉ huy mất tín hiệu.

Không chờ mệnh lệnh, ông Phúc cùng người đồng đội tên Hòa khoác cuộn dây cáp, cầm chiếc kìm và chiếc đèn pin nhỏ lao vào màn đêm.

Mưa lớn khiến con đường rừng trở nên lầy lội. Có đoạn hai người phải bò sát đất để tránh những loạt pháo đang nổ phía trước. Họ lần theo từng mét dây điện thoại, tìm nơi bị đứt.

Sau gần một giờ, ông phát hiện đoạn dây bị mảnh pháo cắt ngang. Hai người lập tức nối lại. Đúng lúc đó, một loạt pháo khác dội xuống. Đất đá bắn tung tóe.

Ông Hòa bị sức ép hất ngã.

Ông Phúc lao tới đỡ bạn. May mắn, Hòa chỉ bị xây xát nhẹ.

Hai người tiếp tục hoàn thành việc nối dây.

Ít phút sau, từ đầu dây bên kia vang lên tiếng gọi quen thuộc:

"Thông tin đã thông! Các đồng chí nghe rõ không?"

Nghe tín hiệu trở lại, cả hai nhìn nhau mỉm cười. Nụ cười ấy giản dị nhưng chứa đựng niềm vui của những người vừa hoàn thành nhiệm vụ.

Trước khi quay về đơn vị, ông Hòa lấy trong ba lô một chiếc đèn dầu nhỏ đã móp méo.

Ông nói:

"Mai đơn vị chuyển vị trí, mình để lại chiếc đèn này cho bà con trong xóm. Đêm nào họ cũng phải tắt hết đèn vì sợ máy bay."

Hai người ghé vào căn hầm của một gia đình gần đó.

Người mẹ già xúc động nhận chiếc đèn rồi nói:

"Các con giữ lấy mà dùng."

Ông Phúc mỉm cười:

"Chúng con còn trẻ, đi đâu cũng được. Đèn ở đây sẽ giúp bà và các cháu."

Sau ngày hòa bình, ông nhiều lần trở lại nơi ấy.

Ngôi nhà tranh năm xưa đã được thay bằng căn nhà mái ngói khang trang.

Điều khiến ông bất ngờ là người con trai của gia đình năm ấy mang ra một chiếc đèn dầu cũ.

Người đàn ông nói:

"Gia đình tôi vẫn giữ chiếc đèn này. Mỗi lần nhìn nó, chúng tôi lại nhớ đến hai người lính trẻ đã không quản hiểm nguy để bảo vệ làng."

Ông Phúc cầm chiếc đèn trên tay, lặng người hồi lâu.

Ông nói với các cháu nhỏ trong nhà:

"Chiếc đèn này không quý vì nó bằng đồng hay bằng sắt. Nó quý vì nhắc chúng ta rằng, trong những năm tháng khó khăn nhất, con người vẫn biết nghĩ cho nhau."

Đến nay, mỗi lần được mời nói chuyện với thanh niên, ông luôn kết thúc câu chuyện bằng một câu nói giản dị:

"Bom đạn có thể làm đổ những ngôi nhà, nhưng không thể dập tắt ánh sáng của lòng yêu nước và tình người."