Ngọn đèn không tắt ở bến phà sông Thương
Câu chuyện về người dân quân Bắc Giang ngày đêm giữ bến phà sông Thương — tuyến vận chuyển quan trọng chi viện cho chiến trường, nơi ánh đèn dẫn đường trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và trách nhiệm.
Những năm cuối thập niên 1960, bến phà sông Thương là một trong những điểm giao thông trọng yếu của tỉnh Bắc Giang. Từng đoàn xe quân sự, xe chở lương thực, vũ khí nối nhau vượt sông để tiếp tục hành trình vào miền Nam.
Chính vì vậy, nơi đây trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ.
Lê Văn Đạo khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi, là dân quân tự vệ địa phương. Nhiệm vụ của anh không phải cầm súng ngoài chiến trường, mà là giữ cho dòng vận tải không bị gián đoạn.
Ban ngày, bến phà gần như ngừng hoạt động vì máy bay trinh sát luôn rình rập. Công việc thực sự bắt đầu khi trời tối.
Đêm xuống, sương sông phủ kín mặt nước. Không được phép bật đèn sáng vì dễ lộ mục tiêu, các dân quân phải dùng những chiếc đèn dầu nhỏ, che kín ánh sáng, chỉ đủ để người lái phà nhận biết hướng đi.
Anh Đạo thường là người đứng cuối bến, cầm ngọn đèn tín hiệu.
Ngọn đèn ấy nhỏ bé nhưng vô cùng quan trọng — chỉ cần lệch hướng, cả chiếc phà có thể va vào bãi cạn hoặc trôi vào vùng nguy hiểm.
Có những đêm đoàn xe xếp hàng dài hàng cây số chờ qua sông. Tiếng động cơ hòa cùng tiếng nước vỗ, ai cũng hiểu rằng mỗi chuyến phà là một nhiệm vụ sống còn.
Một đêm năm 1972, máy bay địch bất ngờ quay lại ném bom đúng lúc phà đang giữa dòng.
Trời sáng rực bởi ánh pháo sáng.
Bom nổ dội xuống hai bờ sông, mặt nước cuộn lên từng cột sóng lớn. Nhiều người phải nhảy xuống hầm trú ẩn.
Nhưng nếu phà mất phương hướng giữa dòng, hàng chục chiến sĩ và phương tiện sẽ gặp nguy hiểm.
Anh Đạo không rời vị trí.
Anh kể lại sau này:
“Tôi chỉ nghĩ, nếu mình tắt đèn thì phà sẽ lạc. Mà phà lạc nghĩa là nhiệm vụ thất bại.”
Giữa tiếng bom rền vang, anh vẫn giơ cao ngọn đèn dầu làm tín hiệu.
Gió mạnh khiến ngọn lửa nhiều lần suýt tắt. Anh dùng chính thân mình che gió, giữ ánh sáng không bị dập.
Cuối cùng, chiếc phà cập bến an toàn.
Sau trận bom, cả bến phà tan hoang. Nhưng điều kỳ lạ là ngọn đèn dầu vẫn cháy.
Đồng đội nói vui rằng:
“Bom không dập được ánh đèn của dân quân Bắc Giang.”
Trong suốt những năm chiến tranh, anh Đạo cùng đồng đội đã bảo đảm hàng nghìn lượt xe qua sông an toàn.
Không huân chương lớn, không chiến công vang dội, nhưng ông luôn tự hào:
“Chúng tôi giữ dòng sông thông suốt để đất nước đi tới ngày hòa bình.”
Ngày nay, mỗi khi đứng bên sông Thương yên bình, ông vẫn nhớ về những đêm tối rực lửa — nơi một ngọn đèn nhỏ đã soi đường cho biết bao chuyến xe ra trận.
