NGỌN ĐÈN KÝ ỨC TRONG CĂN NHÀ NHỎ Ở ĐẠI TỪ
NGỌN ĐÈN KÝ ỨC TRONG CĂN NHÀ NHỎ Ở ĐẠI TỪ
NGỌN ĐÈN KÝ ỨC TRONG CĂN NHÀ NHỎ Ở ĐẠI TỪ
Cựu chiến binh Nguyễn Văn Thạo, sinh năm 1948, quê xã Bình Thuận, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Người dân trong xóm ở xã Bình Thuận, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên vẫn quen thấy ông Nguyễn Văn Thạo, sinh năm 1948, ngồi bên hiên nhà mỗi buổi chiều, tay phe phẩy chiếc quạt nan cũ, mắt nhìn xa về phía những triền đồi. Trông ông hiền và lặng như bao người nông dân miền trung du khác. Nhưng sau dáng vẻ bình dị ấy là một đời lính đã đi qua những năm tháng mà ông gọi bằng một cái tên rất ngắn: “thời hoa lửa.” Ông Thạo nhập ngũ khi còn rất trẻ. Thời ấy, thanh niên ở làng quê không ai giàu có gì ngoài sức trẻ và lòng tự trọng. Người ta lên đường không phải vì muốn thành anh hùng, mà vì nghĩ rất thật rằng: nếu mình không đi, rồi ai sẽ đi? Câu hỏi ấy nghe mộc mạc, nhưng đã đẩy cả một thế hệ rời bỏ mái nhà tranh, ruộng đồng và những giấc mơ riêng để bước vào chiến tranh. Ông từng là người hoạt bát, hay cười, thích kéo đàn mandolin trong những buổi sinh hoạt thanh niên ở làng. Nhưng chiến tranh đã biến một chàng trai làng thành một người lính trưởng thành rất nhanh. Ở chiến trường, ông học cách ngủ trong tư thế sẵn sàng, học cách ăn vội, đi nhanh, nghĩ ít đến bản thân và luôn đặt đồng đội lên trước. Ông bảo: “Ở nơi đó, người ta không sống bằng sự mạnh mẽ một mình. Người ta sống nhờ nhau.”
Điều ông nhớ nhất không phải là một trận đánh cụ thể, mà là những khoảnh khắc rất đời thường giữa chiến tranh: một người bạn đưa nửa điếu thuốc cuối cùng, một lá thư nhà chuyền tay nhau đọc vì ai cũng nhớ quê, hay một bữa cơm hiếm hoi có thêm chút rau rừng mà cả tiểu đội thấy như ngày hội. Chính những điều nhỏ bé ấy đã giữ cho con người không hóa đá giữa khốc liệt. Nhưng chiến tranh không chỉ có tình người. Nó còn là những vết cắt không lành. Ông Thạo từng mất đi người bạn thân nhất chỉ sau một đợt hành quân. Họ từng hẹn với nhau, ai sống trở về sẽ ghé thăm nhà người kia trước tiên. Lời hẹn ấy ông giữ suốt đời. Sau hòa bình, ông đã tìm về tận quê người bạn để thắp cho mẹ bạn một nén hương. “Tôi còn sống thì phải thay nó giữ lời,” ông nói.
Khi trở về Đại Từ, ông Thạo bắt đầu lại từ đầu. Ông cưới vợ, làm ruộng, làm chè, chắt chiu nuôi các con trưởng thành. Cuộc sống không trải thảm đỏ cho những người lính trở về. Họ phải học lại cách làm người dân bình thường trong khi bên trong vẫn mang theo những mảnh ký ức không thể nói hết bằng lời. Có những đêm ông tỉnh giấc giữa khuya, ngồi lặng hàng giờ chỉ vì nghe tiếng mưa mà nhớ đến rừng cũ.
Điều đáng quý ở ông là ông không để nỗi đau làm mình khô cằn. Trái lại, ông sống rất đôn hậu, hay giúp hàng xóm, thương trẻ nhỏ và đặc biệt quý những đứa trẻ chịu khó học. Ông thường nói: “Thế hệ tôi cầm súng để các cháu hôm nay được cầm sách. Đừng để điều đó trở nên vô nghĩa.” Câu nói ấy không phải khẩu hiệu. Nó là kết tinh của cả một đời người. Trong căn nhà nhỏ ở Đại Từ, ngọn đèn mỗi tối vẫn sáng lên như bao mái nhà bình yên khác. Nhưng với ông Nguyễn Văn Thạo, ánh đèn ấy luôn gợi một cảm xúc rất đặc biệt. Bởi ông hiểu, để có được thứ ánh sáng bình thường ấy, đã từng có một thời tuổi trẻ của biết bao người phải đi qua những năm tháng đỏ lửa. Và trong ký ức ông, “thời hoa lửa” sẽ mãi không chỉ là quá khứ, mà là lời nhắc nhở âm thầm về giá của hòa bình.
