NGỌN ĐÈN SOI ĐƯỜNG CHO Y TẾ CHIẾN KHU
Giữa những trang sử hào hùng của cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc, có những tấm gương mà cuộc đời và sự nghiệp gắn liền với lời thề Hippocrates cao quý bằng tất cả lòng yêu nước nồng nàn. Một trong những biểu tượng sáng ngời nhất của nền y học cách mạng Việt Nam chính là Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch – Viện sĩ, Anh hùng Lao động, Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Sinh năm 1909 tại Quy Nhơn (Bình Định), tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa xuất sắc tại Đại học Y khoa Paris năm 1934, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch từng có cơ hội ở lại nước Pháp với danh tiếng, địa vị và một cuộc sống nhung lụa. Tuy nhiên, ông đã quyết định trở về Sài Gòn mở phòng khám chữa bệnh. Phòng khám của ông nhanh chóng trở nên nổi tiếng không chỉ bởi tay nghề chữa trị bệnh lao hàng đầu Đông Dương lúc bấy giờ, mà còn bởi tấm lòng nhân ái: ông khám chữa miễn phí cho người nghèo, công nhân và đồng bào lao động lam lũ. Toàn bộ tiền của kiếm được, ông đều dành dụm để hỗ trợ các phong trào yêu nước bí mật.
Năm 1945, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch là linh hồn sáng lập nên tổ chức Thanh niên Tiền phong – lực lượng xung kích nòng cốt làm nên thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám tại Sài Gòn và khắp Nam Bộ. Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, rời bỏ dinh thự và khối tài sản cá nhân to lớn ở đô thành, người trí thức tài hoa ấy đã khoác ba lô lên đường, dấn thân vào những năm tháng gian lao giữa muôn trùng rừng rậm chiến khu Đ và miền Tây Nam Bộ.
Giữa điều kiện chiến trường thiếu thốn trăm bề, không máy móc hiện đại, không nguồn dược phẩm cung ứng, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đã biến hoàn cảnh ngặt nghèo thành mảnh đất nuôi dưỡng những sáng kiến y học phi thường. Trước tình trạng kháng sinh cạn kiệt, ông đã cùng các đồng sự tìm cách nuôi cấy nấm mốc để chiết xuất ra dung dịch Penicillin kháng sinh tự tạo, kịp thời cứu sống hàng ngàn thương bệnh binh khỏi nguy cơ hoại tử và nhiễm trùng máu. Không chỉ vậy, ông trực tiếp chỉ đạo pha chế huyết thanh mặn ngọt từ nước dừa khô tiệt trùng – một giải pháp thay thế dịch truyền sinh hóa cứu nguy cho vô số ca phẫu thuật dã chiến giữa rừng ngập mặn.
Sau năm 1954, trên cương vị Viện trưởng Viện Chống lao kiêm Bộ trưởng Bộ Y tế, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch kiên định với phương châm y tế cộng đồng: phòng bệnh hơn chữa bệnh, đưa y tế về tận thôn bản, phục vụ quần chúng nhân dân lao động. Ông là người tiên phong triển khai tiêm phòng vắc-xin BCG chết bằng phương pháp rạch da trên diện rộng tại miền Bắc, tạo nên bước ngoặt lịch sử trong cuộc chiến kiểm soát bệnh lao ở một quốc gia vừa bước ra khỏi khói lửa chiến tranh.
Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, dù tuổi đã cận kề 60 và sức khỏe giảm sút do những năm tháng bôn ba, ông vẫn kiên quyết xin vào chiến trường miền Nam để trực tiếp nghiên cứu các bệnh lý sốt rét ác tính, sốt xuất huyết và chỉ đạo công tác cứu thương cho đồng bào, chiến sĩ. Ngày 7 tháng 11 năm 1968, tại chiến khu Tây Ninh, một cơn sốt rét ác tính kết hợp viêm phúc mạc thừa đã cướp đi sinh mệnh của người thầy thuốc vĩ đại. Ông ngã xuống ngay trên mảnh đất chiến trường mà ông hằng gắn bó, trọn vẹn lời thề cống hiến cho đến hơi thở cuối cùng.
Cuộc đời của Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch là minh chứng bất diệt cho lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ trí thức yêu nước:sẵn sàng từ bỏ vinh hoa phú quý cá nhân để hòa nhịp thở cùng vận mệnh non sông. Tấm gương của ông nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay – đặc biệt là sinh viên ngành y dược và tuổi trẻ học đường – về tinh thần dấn thân, không ngừng trau dồi chuyên môn, sáng tạo vượt khó và luôn đặt lợi ích của nhân dân, của đất nước lên trên hết.
