Ngọn Đèn Trên Gác Bếp
Tựa đề: Ngọn Đèn Trên Gác Bếp
Năm 1970, trong một ngôi nhà nhỏ cuối xóm, có một chiếc gác bếp thấp và tối. Ban ngày chỉ có ánh sáng lọt qua khe mái, còn ban đêm thì gần như chìm trong bóng tối.
Trên đó luôn có một ngọn đèn dầu.
Không lớn, không sáng rực. Chỉ đủ để nhìn thấy lối đi lên xuống.
Người thắp đèn là bà Tư.
Bà sống một mình sau khi chồng mất và con trai đi xa không tin tức. Mỗi tối, bà đều mang đèn dầu lên gác bếp, thắp lên rồi đặt ở góc cũ.
“Để làm gì vậy bà?” hàng xóm hỏi.
Bà chỉ nói:
“Để ai đó về còn thấy đường.”
Không ai hỏi thêm.
Năm 1972, làng nhiều lần phải sơ tán. Nhà cửa tối sớm hơn, đường xá vắng hơn. Nhưng ngọn đèn trên gác bếp của bà Tư vẫn không tắt.
Có người bảo bà phí dầu.
Bà cười:
“Có khi không phí đâu.”
Một đêm mưa lớn, có người gõ cửa.
Một người lính trẻ đứng ngoài hiên, áo ướt sũng, giọng khàn:
“Cho con trú nhờ được không bà?”
Bà Tư gật đầu:
“Lên gác bếp ngồi cho ấm.”
Người lính bước lên cầu thang gỗ cũ.
Trên gác bếp, anh thấy ngọn đèn dầu đang cháy.
Anh khựng lại.
“Nhà bà… lúc nào cũng thắp đèn vậy sao?” anh hỏi.
Bà Tư đáp:
“Ừ.”
Anh im lặng một lúc.
Rồi nói nhỏ:
“Giống như đang chờ ai đó.”
Bà không trả lời ngay.
Chỉ rót cho anh chén nước nóng.
“Có người chờ là còn nhà để về,” bà nói sau đó.
Người lính ngồi rất lâu dưới ánh đèn.
Không ai nói nhiều nữa.
Chỉ có tiếng mưa và tiếng lửa dầu tí tách.
Năm 1974, làng dần yên hơn, nhưng những tin tức xa gần vẫn rời rạc. Con trai bà Tư vẫn không có tin gì.
Nhưng bà không tắt đèn.
“Giờ chắc không cần nữa đâu bà,” người hàng xóm nói.
Bà lắc đầu:
“Còn chưa thấy về thì còn cần.”
Một buổi tối, có người lạ ghé lại.
Người đàn ông đứng trước cửa, nhìn lên gác bếp rất lâu.
“Nhà này… còn thắp đèn à?” anh hỏi.
Bà Tư bước ra.
Nhìn anh.
Rất lâu.
Không nói.
Người đàn ông cúi đầu:
“Con về trễ.”
Bà Tư đứng im.
Rồi quay lưng lên gác bếp.
Ngọn đèn vẫn đang cháy.
Mùa xuân 1975, chiến tranh kết thúc.
Làng sáng đèn nhiều hơn, nhà nào cũng bắt đầu có ánh sáng riêng.
Nhưng ngọn đèn trên gác bếp của bà Tư vẫn được giữ lại.
Không còn chỉ để chờ.
Một buổi tối, người con trai trở về ngồi dưới gác bếp.
Anh nhìn ngọn đèn.
“Mẹ giữ nó lâu vậy sao?” anh hỏi.
Bà Tư gật đầu:
“Ừ. Lâu lắm rồi.”
Anh im lặng.
Rồi nói:
“Giờ chắc không cần nữa.”
Bà nhìn ngọn đèn.
Ánh lửa vẫn nhỏ, nhưng đều.
Bà đáp:
“Cần chứ. Vì có những thứ không phải chỉ để chờ.”
Anh nhìn bà.
Bà nói tiếp:
“Mà để nhớ rằng đã từng có đường để quay về.”
Ngọn đèn vẫn cháy trên gác bếp.
Không còn nặng nề như trước.
Chỉ là một ánh sáng nhỏ trong căn nhà đã có người trở lại.
Và lần đầu tiên, nó không chỉ chiếu vào bóng tối.
Mà chiếu vào một điều đã được tìm thấy sau rất nhiều năm: đoàn tụ.
