Ngọn đèn trong căn nhà cuối xóm

Ở một làng quê ven sông thuộc tỉnh Phú Thọ có cựu chiến binh Phạm Quang Lâm, nguyên là chiến sĩ thông tin trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Người dân trong vùng quen gọi ông bằng cái tên trìu mến: "Ông Lâm ngọn đèn."

Những năm chiến tranh, công việc của ông là bảo đảm thông tin liên lạc giữa các đơn vị. Đường dây điện thoại thường xuyên bị bom cắt đứt. Bất kể ngày hay đêm, ông cùng đồng đội đều lao vào sửa chữa để mệnh lệnh chiến đấu được truyền đi kịp thời.

Có lần, giữa cơn mưa bom dữ dội, ông và đồng đội phải bò hàng cây số để nối lại đường dây. Người đồng đội tên Hải đã hy sinh ngay bên cạnh khi vừa hoàn thành mối nối cuối cùng. Từ đó, mỗi khi nhìn thấy ánh đèn sáng trong đêm, ông lại nhớ đến người bạn đã mãi mãi nằm lại tuổi hai mươi.

Sau ngày trở về quê hương, ông Lâm làm nghề sửa điện dân dụng. Thu nhập chẳng đáng là bao nhưng ông luôn dành thời gian giúp đỡ bà con nghèo mà không lấy tiền công.

Mỗi tối, căn nhà nhỏ cuối xóm của ông đều sáng đèn. Không phải để buôn bán hay tiếp khách, mà là nơi ông mở lớp học miễn phí cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Ông dạy các em học toán, tập đọc, kể chuyện lịch sử và truyền cho các em tình yêu quê hương, đất nước.

Có em hỏi:

• Ông ơi, sao ông không nghỉ ngơi cho khỏe?

Ông xoa đầu đứa trẻ rồi đáp:

• Ngày trước, đồng đội ông đã thắp sáng con đường độc lập. Giờ ông chỉ thắp vài ngọn đèn tri thức cho các cháu thôi.

Lời nói ấy khiến ai nghe cũng lặng người.

Không chỉ dạy học, ông còn thường xuyên đến thăm các gia đình chính sách, giúp sửa lại đường điện miễn phí cho những hộ neo đơn. Mỗi khi xã tổ chức nói chuyện truyền thống, ông đều mang theo chiếc bi đông nước và cuốn sổ nhỏ đã bạc màu theo năm tháng. Trong cuốn sổ ấy là tên của những đồng đội đã hy sinh mà ông cẩn thận ghi lại suốt thời chiến.

Ông bảo:

• Chừng nào còn nhớ tên các anh, chừng đó các anh vẫn còn sống trong lòng chúng ta.

Nhiều đoàn viên thanh niên sau khi nghe câu chuyện của ông đã đăng ký tham gia các hoạt động tình nguyện, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ và giúp đỡ gia đình người có công. Họ coi ông như người truyền lửa cho thế hệ trẻ.

Đến nay, dù tuổi đã cao, bước chân không còn nhanh nhẹn, nhưng mỗi buổi tối, ánh đèn trong căn nhà cuối xóm vẫn đều đặn sáng lên. Đó không chỉ là ánh sáng của bóng điện, mà còn là ánh sáng của lòng yêu nước, của nghĩa tình đồng đội và khát vọng cống hiến không bao giờ tắt.

Người dân Phú Thọ thường nói rằng: "Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những người lính như ông Lâm vẫn tiếp tục chiến đấu – chiến đấu với sự nghèo khó, sự thờ ơ và sự lãng quên bằng lòng nhân ái và trách nhiệm." Chính vì thế, ngọn đèn trong căn nhà cuối xóm sẽ còn mãi là biểu tượng đẹp về phẩm chất cao quý của người cựu chiến binh Việt Nam trong thời bình.