Ngọn đèn trong hầm

Năm 1969, bà Võ Thị Nguyệt sống cùng gia đình tại một vùng quê nghèo ven sông ở miền Tây Nam Bộ. Chồng bà tham gia bộ đội từ sớm nên ở nhà chỉ còn mình bà chăm sóc hai con nhỏ và phụ giúp hoạt động cách mạng tại địa phương.

Thời điểm ấy, địch thường xuyên tổ chức các cuộc càn quét để truy tìm cán bộ cách mạng. Nhiều gia đình trong xóm dù biết nguy hiểm vẫn bí mật nuôi giấu bộ đội. Nhà bà Nguyệt cũng là một trong những cơ sở liên lạc quan trọng của địa phương.

Phía dưới gian bếp nhỏ của gia đình có một căn hầm bí mật chỉ vừa đủ cho vài người trú ẩn. Miệng hầm được che kín bằng những tấm ván mỏng rồi phủ rơm lên trên nên rất khó bị phát hiện. Mỗi khi có cán bộ về họp hoặc tránh càn, bà Nguyệt đều lặng lẽ chuẩn bị cơm nước và canh chừng động tĩnh xung quanh.

Một đêm cuối năm 1969, khi cuộc họp của cán bộ địa phương đang diễn ra dưới hầm thì bất ngờ có tiếng chó sủa dữ dội ngoài ngõ. Ngay sau đó là tiếng giày lính và ánh đèn pin loang loáng trước sân nhà.

Biết địch đang tiến vào kiểm tra, bà Nguyệt lập tức trấn tĩnh các con rồi nhanh tay tắt ngọn đèn dầu trong nhà. Bà bình tĩnh bước ra mở cửa, giả vờ như vừa bị đánh thức giữa đêm khuya.

Toán lính xông vào lục soát khắp nơi, từ buồng ngủ đến nhà bếp. Một tên lính dùng báng súng gõ mạnh xuống nền đất ngay phía trên căn hầm bí mật khiến bà Nguyệt thoáng lạnh người. Thế nhưng bà vẫn giữ vẻ bình tĩnh, vừa ru con nhỏ vừa nói rằng gia đình chỉ có phụ nữ và trẻ con sinh sống.

Để tránh bị nghi ngờ, bà còn cố tình nhóm bếp nấu nước ngay lúc ấy. Khói bếp bay nghi ngút làm lính khó chịu nên sau gần một giờ kiểm tra, chúng bỏ đi nơi khác.

Khi tiếng bước chân đã xa dần, bà mới nhẹ nhàng mở miệng hầm. Những cán bộ bên dưới bước lên, ai nấy đều xúc động vì vừa thoát khỏi nguy hiểm trong gang tấc. Một đồng chí nắm chặt tay bà và nói:

– “Nếu không có sự gan dạ của má con chị, chắc chúng tôi khó lòng an toàn.”

Sau ngày đất nước thống nhất, căn hầm nhỏ năm xưa vẫn được gia đình giữ lại như một kỷ vật của thời kháng chiến. Với bà con trong xóm, bà Võ Thị Nguyệt không chỉ là người phụ nữ đảm đang mà còn là biểu tượng của lòng trung kiên, dũng cảm và nghĩa tình son sắt với cách mạng trong những năm tháng thời hoa lửa