Ngọn đèn trong hầm chỉ huy

Đầu năm 1954, giữa những cánh rừng nguyên sinh của Mường Phăng, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ dựng nên một hệ thống hầm làm việc hoàn toàn bằng tre, gỗ và đất. Mọi công trình đều được ngụy trang kín đáo dưới tán cây để tránh sự phát hiện của máy bay trinh sát Pháp. Trung tâm của khu vực ấy là hầm làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Hầm chỉ huy rất đơn sơ. Không có điện, không có những thiết bị hiện đại. Ban ngày, ánh sáng chỉ lọt qua cửa hầm nhỏ. Ban đêm, mọi công việc đều diễn ra dưới ánh sáng của một ngọn đèn dầu. Ánh sáng vàng dịu của chiếc đèn soi lên những tấm bản đồ chiến dịch, những điện báo từ các mặt trận và những cuốn sổ ghi chép dày đặc.

Mỗi tối, sau khi nhận báo cáo từ các đơn vị, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các cán bộ tham mưu lại quây quần quanh chiếc bàn tre nhỏ trong hầm. Dưới ánh đèn ấy, từng phương án tác chiến được phân tích cẩn trọng. Mọi quyết định đều được cân nhắc trên cơ sở thực tế chiến trường và khả năng của bộ đội.

Những ngày cuối tháng 1 năm 1954 là khoảng thời gian căng thẳng nhất. Kế hoạch ban đầu dự kiến tiến công theo phương châm "đánh nhanh, thắng nhanh". Tuy nhiên, qua đánh giá thực địa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy hệ thống phòng ngự của quân Pháp đã được củng cố rất vững chắc, trong khi công tác chuẩn bị của ta còn nhiều khó khăn.

Suốt nhiều đêm liền, ánh đèn trong hầm chỉ huy gần như không tắt. Các cán bộ liên tục nghiên cứu bản đồ, tính toán lực lượng và trao đổi phương án. Sau nhiều suy nghĩ và tham khảo ý kiến của các cơ quan tham mưu, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi đến quyết định mang tính bước ngoặt: chuyển sang phương châm "đánh chắc, tiến chắc", tạm dừng cuộc tiến công để kéo pháo ra, tổ chức lại thế trận và chuẩn bị chu đáo hơn.

Đó là một quyết định vô cùng khó khăn. Nó đồng nghĩa với việc thay đổi toàn bộ kế hoạch đã chuẩn bị, chấp nhận kéo dài thời gian chiến dịch và yêu cầu hàng vạn cán bộ, chiến sĩ thực hiện một khối lượng công việc rất lớn. Nhưng chính quyết định ấy đã giúp quân đội ta tránh được những tổn thất nặng nề và tạo điều kiện để từng bước làm chủ chiến trường.

Trong gần hai tháng sau đó, dưới ánh đèn dầu trong hầm chỉ huy, Bộ Chỉ huy tiếp tục theo dõi sát từng diễn biến của chiến dịch. Mỗi chiến thắng tại Him Lam, Độc Lập, A1 hay Hồng Cúm đều được báo cáo về hầm chỉ huy. Những mệnh lệnh mới lại được truyền đi từ nơi đây đến các đơn vị trên toàn mặt trận.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, tin quân ta chiếm Sở Chỉ huy của tướng De Castries được báo về Mường Phăng. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Ngọn đèn từng soi sáng những đêm trăn trở của Bộ Chỉ huy vẫn lặng lẽ cháy trong căn hầm nhỏ giữa rừng, chứng kiến thời khắc lịch sử của dân tộc.

Ngày nay, hầm chỉ huy tại Khu di tích Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ ở Mường Phăng vẫn được bảo tồn gần như nguyên trạng. Chiếc bàn làm việc, đường hầm, lán họp và không gian nơi ngọn đèn từng tỏa sáng trở thành địa chỉ đỏ, giúp các thế hệ sau hiểu hơn về sự giản dị, trí tuệ và bản lĩnh của những người đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.