Ngọn Đèn Trong Hầm Chữ A

Năm 1972, vùng ven sông Gianh là tọa độ lửa. Máy bay đánh phá liên tục để ngăn các đoàn xe và pháo vượt vào Nam. Đơn vị pháo binh của ông Cao Minh Đức đóng quân trong những hầm chữ A đào sâu dưới lòng đất đỏ. Cuộc sống nơi trận địa thiếu thốn đủ bề. Ban ngày pháo nổ rung trời, ban đêm tranh thủ sửa pháo, vá áo và đọc những lá thư từ hậu phương gửi tới. Trong tiểu đội có chiến sĩ trẻ tên Vũ Thành Nam, quê ở Nam Định. Nam vốn là con trai của một thợ sửa đồng hồ nên rất khéo tay. Anh luôn mang theo một chiếc đèn dầu nhỏ tự chế từ vỏ hộp thịt. Mỗi tối, khi cả hầm tối om vì cúp lửa tránh máy bay, Nam mới hé ngọn đèn thật nhỏ rồi cười: — “Có ánh sáng mới thấy mặt nhau chứ.” Dưới ánh đèn vàng leo lét ấy, người thì ngồi khâu lại quai dép, người viết thư về nhà, người tranh thủ đọc vài dòng nhật ký cũ. Có đêm Nam còn lấy giấy báo che quanh đèn để ánh sáng không lọt ra ngoài miệng hầm. Ông Đức nhớ nhất là lần mình bị sốt rét nằm mê man. Chính Nam thức suốt đêm đun nước lá rừng rồi đặt ngọn đèn cạnh đầu ông. Nam thường nói: — “Chiến tranh rồi cũng qua thôi. Quan trọng là anh em mình còn đủ mặt để về.” Nhưng điều giản dị ấy cuối cùng lại không thành hiện thực. Một đêm cuối mùa mưa, đơn vị vừa nhận lệnh chuẩn bị kéo pháo sang vị trí mới thì còi báo động vang lên. Máy bay địch xuất hiện rất thấp, tiếng động cơ dội kín mặt sông. Bom trút xuống dữ dội quanh trận địa. Đất đá rung lên từng đợt. Một quả bom rơi gần cửa hầm làm xà gỗ sập xuống. Sau trận bom, đồng đội đào bới trong khói bụi để cứu người mắc kẹt. Khi kéo được Nam ra ngoài, anh đã không còn thở nữa. Nhưng điều khiến mọi người lặng đi là chiếc đèn dầu nhỏ trong góc hầm vẫn còn cháy. Ngọn lửa bé xíu run rẩy giữa đất đá và khói bom. Đêm ấy, không ai dập ngọn đèn. Cả tiểu đội ngồi im quanh ánh sáng vàng yếu ớt cho tới gần sáng. Sau hòa bình, ông Đức trở lại bờ sông Gianh. Hầm chữ A năm xưa giờ chỉ còn dấu đất mờ dưới những hàng cây xanh. Ông mang theo chiếc đèn dầu cũ đã móp méo, đặt xuống bên bờ sông rồi lặng nhìn dòng nước chảy. Ông nói rằng suốt cuộc đời mình, ông chưa từng quên ánh sáng nhỏ bé trong đêm bom năm ấy — ánh sáng của tình đồng đội, của tuổi trẻ, và của những con người đã sống hết mình giữa thời hoa lửa.