Ngọn Đèn Trong Hầm Chữ A – Ánh Sáng Giữa Những Năm Tháng Bom Rơi
(Bài viết hưởng ứng Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”, được tổng hợp từ những câu chuyện lịch sử về cuộc sống của người dân và lực lượng thanh niên xung phong trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.)
Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước, hình ảnh bom đạn, khói lửa và những cuộc hành quân gian khổ đã trở thành ký ức không thể quên của nhiều thế hệ người Việt Nam. Thế nhưng, giữa những tháng ngày ác liệt ấy vẫn có những ánh sáng nhỏ bé nhưng đầy ý nghĩa – đó là ánh đèn dầu le lói trong những căn hầm chữ A nơi chiến trường và vùng hậu phương.
Ngày ấy, để tránh bom đạn từ máy bay địch, người dân và bộ đội thường đào hầm trú ẩn sâu dưới lòng đất. Trong số đó, hầm chữ A là kiểu hầm phổ biến nhất. Những thân tre, cây gỗ được dựng thành hình chữ A rồi phủ đất lên trên để chống sức ép bom nổ. Hầm tuy nhỏ và chật hẹp nhưng lại là nơi bảo vệ sự sống giữa chiến tranh khốc liệt.
Trong những căn hầm ấy, ánh sáng duy nhất thường đến từ một chiếc đèn dầu nhỏ. Ngọn lửa không lớn, chỉ đủ soi gương mặt của vài người ngồi sát bên nhau. Nhưng chính ánh sáng giản dị ấy đã trở thành biểu tượng của niềm tin và hy vọng trong những ngày gian khó.
Nhiều thanh niên xung phong kể lại rằng sau mỗi đợt san lấp hố bom hoặc vận chuyển hàng hóa suốt nhiều giờ, họ lại trở về hầm trú ẩn để nghỉ ngơi. Trong tiếng bom vọng xa, mọi người quây quần quanh ngọn đèn dầu, người vá áo, người ghi chép công việc, người tranh thủ đọc lại lá thư gia đình vừa nhận được.
Có những cô gái thanh niên xung phong tuổi đời chỉ mười tám, đôi mươi nhưng đã phải sống xa nhà nhiều năm giữa núi rừng Trường Sơn. Ban ngày họ mở đường, tải đạn, cứu thương; ban đêm lại ngồi bên ánh đèn nhỏ để viết nhật ký hoặc học thêm văn hóa. Nhiều người tin rằng dù chiến tranh còn kéo dài, đất nước rồi sẽ hòa bình và tuổi trẻ của họ sẽ không trôi qua vô nghĩa.
Trong ký ức của các cựu chiến binh, ánh đèn dầu trong hầm còn là nơi chứng kiến tình đồng đội sâu sắc. Khi có người bị thương sau một trận bom, đồng đội thay nhau chăm sóc ngay trong căn hầm nhỏ. Có những đêm mưa rừng lạnh buốt, mọi người ngồi sát bên nhau để giữ ấm và kể chuyện quê hương cho nhau nghe.
Bom đạn chiến tranh nhiều lần khiến hầm trú ẩn sập xuống hoặc bị đất đá vùi lấp. Nhưng sau mỗi trận bom, mọi người lại cùng nhau đào lại hầm mới để tiếp tục bám trụ. Không ai nghĩ đến việc bỏ cuộc, bởi họ hiểu rằng phía sau mình là Tổ quốc, là gia đình và hàng triệu người dân đang chờ ngày hòa bình.
Đặc biệt, trong nhiều vùng quê miền Bắc, những căn hầm chữ A còn trở thành lớp học tạm thời cho trẻ em. Khi còi báo động vang lên, học sinh nhanh chóng xuống hầm trú ẩn. Dưới ánh đèn dầu mờ nhạt, tiếng đọc bài vẫn vang lên đều đặn. Dù chiến tranh khốc liệt, việc học chưa bao giờ bị lãng quên.
Có những ngọn đèn đã tắt đi cùng sự hy sinh của những con người trẻ tuổi. Nhưng cũng chính từ những ánh sáng nhỏ bé ấy mà biết bao nghị lực được thắp lên giữa thời chiến. Những con người bình dị năm xưa đã dùng ý chí và lòng yêu nước để vượt qua gian khổ, góp phần làm nên thắng lợi của dân tộc.
Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình và cuộc sống ngày càng hiện đại, hình ảnh ngọn đèn dầu trong hầm chữ A chỉ còn xuất hiện trong bảo tàng hoặc những trang hồi ký. Thế nhưng, câu chuyện về ánh sáng nhỏ bé ấy vẫn khiến nhiều người xúc động, bởi nó nhắc nhớ về một thời kỳ đầy hy sinh nhưng cũng vô cùng kiên cường của dân tộc Việt Nam.
Ngọn đèn trong hầm chữ A không chỉ soi sáng một góc hầm giữa chiến tranh mà còn soi sáng tinh thần bất khuất, niềm tin và khát vọng hòa bình của cả một thế hệ. Đó là ánh sáng của lòng yêu nước – thứ ánh sáng không bao giờ tắt trong lịch sử dân tộc Việt Nam.
