ngọn đèn trong rừng

NGỌN ĐÈN TRONG RỪNG ĐỨC PHỔ

Tháng 3 năm 1970, vùng núi rừng Đức Phổ (Quảng Ngãi) bước vào đợt càn quét khốc liệt nhất của quân đội Mỹ. Những chùm pháo sáng rực rỡ treo lơ lửng trên bầu trời đêm, xé rách không gian tĩnh mịch và rọi tỏ từng tán cây tràm. Giữa "vùng đất lửa" ấy, Bệnh xá dã chiến huyện Đức Phổ nằm ẩn mình sâu trong lòng hẻm núi – nơi chữa trị cho hàng trăm thương bệnh binh từ các chiến trường gửi về.

Trụ trì bệnh xá là Đặng Thùy Trâm, một nữ bác sĩ Hà Nội vừa tròn 27 tuổi. Chị gác lại búp bưng tình yêu và tương lai êm đềm ở thủ đô để xung phong vào Nam chiến đấu. Trong căn hầm âm sâu dưới lòng đất, chị Thùy Trâm cùng một vài cô y sĩ trẻ phải gánh vác công việc của một bệnh viện thu nhỏ: từ phẫu thuật, sơ cứu, chế tạo thuốc dã chiến cho đến kiếm củi, tìm rau rừng nuôi bệnh nhân.

Điều kiện y tế lúc bấy giờ vô cùng thiếu thốn. Không có thuốc tê, không có đèn phẫu thuật hiện đại, nhiều ca mổ gắp mảnh bom hay cưa chân thương binh phải thực hiện dưới ánh đèn dầu vặn nhỏ, trong tiếng gầm hú liên hồi của máy bay trinh sát "Đầm già" OV-10 trên đầu.

Có những đêm, trận địa bị pháo kích dồn dập, đất đá rơi lã chã xuống bàn mổ. Bác sĩ Thùy Trâm vẫn giữ đôi tay vững chãi, tỉ mỉ từng mũi khâu cho đồng đội. Giọt mồ hôi thánh thót rơi trên gò má gầy guộc, nhưng đôi mắt chị luôn ánh lên sự dịu dàng xoa dịu nỗi đau của những người lính trẻ. Chị coi thương binh như em ruột, thức trắng đêm bên những ca bệnh nặng, lấy tiếng hát khẽ ru họ qua cơn đau giật người.

Trút bỏ chiếc blouse trắng sau những giờ phẫu thuật căng thẳng, dưới ánh đèn dầu leo lắt, chị Thùy Trâm lại nắn nón ghi lại dòng tâm sự vào cuốn sổ tay nhỏ. Đó là cuốn nhật ký đong đầy lòng yêu thương con người và lý tưởng sống cao đẹp:

"Hãy giữ vững tính chất của người sĩ quan quân y... Hãy làm việc với tất cả trách nhiệm và tình thương của một người mẹ, người chị, người đồng chí đối với thương binh."

Đầu tháng 6 năm 1970, tình hình chiến sự ngày càng căng thẳng. Quân địch mở chiến dịch càn quét lớn nhằm san phẳng căn cứ Đức Phổ. Bệnh xá bị bao vây chặt ba phía. Trước nguy cơ bị phát hiện, chị Thùy Trâm ra lệnh cho các y sĩ khẩn trương sơ tán toàn bộ thương binh sâu vào rừng xa. Riêng chị quyết định ở lại cùng hai đồng chí du kích để bảo vệ cơ sở và thu dọn tài liệu y tế.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, một tiểu đội biệt kích Mỹ bất ngờ đổ bộ bằng trực thuồng ngay sát khu vực hầm bệnh xá.

Không còn đường lùi, nữ bác sĩ trẻ khoác lên mình chiếc gùi y tế, tay cầm khẩu súng carbine dũng cảm tiến ra mép rừng. Chị cố tình nổ súng đánh lạc hướng quân địch, hút toàn bộ hỏa lực về phía mình để tạo thời gian cho các đồng đội chở thương binh rút lui an toàn.

Tiếng súng rộ lên chát chúa giữa núi rừng bạt ngàn. Một mình chị Thùy Trâm kiên cường đáp trả những trận đạn dồn dập của đối phương. Đến viên đạn cuối cùng, chị ngã xuống bên vách đá dưới ngàn cây tràm cháy dở, khi tuổi đời vừa mới 28.

Tên lính Mỹ Fred Whitehurst khi thu gom kỷ vật tại trận địa đã nhặt được cuốn nhật ký của chị. Khi định quăng vào đống lửa, người phiên dịch viên quân đội Việt Nam Cộng hòa đi cùng đã can ngăn và nói một câu lịch sử: "Đừng đốt, trong đó đã có lửa rồi!".

Cuốn nhật ký ấy được Fred mang về Mỹ và lưu giữ suốt 35 năm như một kỷ vật thiêng liêng. Năm 2005, cuốn sách "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" chính thức được xuất bản, làm rung động hàng triệu trái tim trên toàn thế giới về biểu tượng tượng trung cho vẻ đẹp tâm hồn, sự hy sinh và khát vọng hòa bình của thế hệ trẻ Việt Nam thời hoa lửa.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa, ngọn núi Đức Phổ năm xưa đã phủ xanh màu tràm và dừa cảnh. Nữ bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã nằm lại trong lòng đất mẹ, nhưng ngọn lửa từ trái tim chị vẫn mãi thắp sáng, nhắc nhở các thế hệ mai sau về giá trị vô giá của độc lập, tự do.