NGỌN ĐỒI KHÔNG NGỦ

Tháng 9 năm 1952, trước khi chiến dịch Tây Bắc mở màn, quân Pháp tăng cường phòng thủ quanh Khu di tích Căng và Đồn Nghĩa Lộ bằng hàng loạt cứ điểm lớn nhỏ. Trong đó, ngọn đồi Co Mạ nằm án ngữ phía bắc Nghĩa Lộ được xem là “con mắt” của địch, nơi đặt trạm quan sát và pháo hiệu báo động cho toàn khu vực. Ban ngày, từ trên đồi có thể nhìn rõ từng lối mòn xuyên rừng, từng mái nhà sàn thấp thoáng giữa cánh đồng Mường Lò. Đêm xuống, ánh đèn pin và pháo sáng quét liên tục khắp sườn núi. Đơn vị của anh Bế Văn Long được giao nhiệm vụ bí mật tiếp cận và phá hủy trạm quan sát ấy. Long là người dân tộc Tày quê Cao Bằng. Anh nhập ngũ từ rất sớm sau ngày chứng kiến quê mình bị giặc càn quét. Trong đơn vị, Long nổi tiếng gan dạ và leo núi rất giỏi. Trước giờ lên đường, đại đội trưởng dặn:
— “Bằng mọi giá phải phá được trạm quan sát trước bình minh. Nếu không, toàn bộ cánh quân phía dưới sẽ bị lộ.” Long chỉ gật đầu:
— “Còn người là còn nhiệm vụ.” Đêm ấy, mưa rừng lất phất. Tổ trinh sát năm người bắt đầu men theo vách đá phía sau đồi Co Mạ — nơi hiểm trở đến mức địch cho rằng không ai có thể trèo lên được. Con đường gần như dựng đứng. Nhiều đoạn, bộ đội phải bám rễ cây mà leo từng chút một. Đá núi trơn trượt khiến bàn tay ai cũng bật máu. Gần tới đỉnh, bất ngờ một chiến sĩ trượt chân làm viên đá lăn xuống vực. Tiếng động khô khốc vang lên trong đêm. Ngay lập tức, từ phía trên vang tiếng quát bằng tiếng Pháp rồi ánh đèn pin lia xuống sườn núi. Địch phát hiện. Long ra hiệu cho đồng đội nằm im sát vách đá. Từng chùm đạn bắn quét xuống làm đá vỡ tung quanh người họ. Nếu bị kẹt ở sườn núi lúc này, cả tổ sẽ bị tiêu diệt. Long nhìn nhanh khoảng cách tới lô cốt rồi quyết định:
— “Tôi lên trước. Các cậu yểm trợ.” Không đợi ai trả lời, anh cắn dao găm vào miệng rồi bám vách đá lao lên. Mưa mỗi lúc một nặng hạt. Đạn vẫn cày sát bên người. Chỉ còn vài mét tới mép hào địch. Một tên lính vừa ló đầu khỏi lô cốt thì Long lập tức lao tới quật ngã. Tiếng súng nổ vang khắp đỉnh đồi. Biết không thể giữ bí mật nữa, anh hét lớn:
— “Xung phong!” Cả tổ đồng loạt đánh thẳng vào trạm quan sát. Cuộc chiến diễn ra dữ dội giữa màn đêm mịt mù. Lựu đạn nổ rung cả sườn núi. Sau gần ba mươi phút giằng co, quân ta làm chủ được đỉnh Co Mạ và phá hủy toàn bộ hệ thống pháo hiệu của địch. Nhưng đúng lúc chuẩn bị rút lui, một loạt đạn từ ổ súng còn sót lại bất ngờ bắn tới. Long đẩy mạnh người đồng đội đứng cạnh xuống hào tránh đạn. Còn anh trúng đạn ngay giữa ngực. Khi đồng đội chạy tới, Long chỉ còn đủ sức nói:
— “Đừng để… địch báo tin xuống dưới…” Rồi anh lặng đi giữa cơn mưa lạnh. Nhờ trạm quan sát Co Mạ bị phá hủy đúng thời điểm, các cánh quân chủ lực của ta bí mật tiến vào Nghĩa Lộ an toàn, góp phần làm nên thắng lợi lớn của chiến dịch Tây Bắc. Sau hòa bình, người dân quanh vùng gọi Co Mạ là “ngọn đồi không ngủ”, bởi đêm nào nơi ấy cũng từng sáng rực pháo hiệu và tiếng súng. Mỗi dịp tháng chín, cựu chiến binh lại trở về thắp hương trên đỉnh đồi. Giữa gió núi thổi hun hút, họ vẫn nhớ người chiến sĩ năm xưa đã dùng chính thân mình để giữ im lặng cho cả một cánh quân tiến về phía trước. Và trong ký ức của nhiều người dân Mường Lò, ngọn đồi ấy không chỉ là dấu tích chiến tranh, mà còn là nơi tuổi trẻ của biết bao người lính đã hóa thành bình yên cho đất nước hôm nay.