Ngọn đuốc sáng trên sông Vàm Cỏ và khí tiết người anh hùng Rạch Giá

Ngọn đuốc sáng trên sông Vàm Cỏ và khí tiết người anh hùng Rạch Giá

Miền Tây Nam Bộ những năm 60 của thế kỷ XIX chìm trong khói lửa chiến tranh khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược. Giữa buổi nước mất nhà tan, xuất hiện một người con của vùng đất Long An da ngăm đen, vạm vỡ, tính tình cương trực và thông rành sông nước – đó là Nguyễn Trung Trực (tên thật là Nguyễn Văn Lịch). Từ một chàng thanh niên chài lưới bình dị, ông đã bước vào sử xanh bằng tài thao lược xuất chúng và lòng yêu nước vô bờ bến.

Trận đánh làm rúng động chiến thuyền Pháp

Năm 1861, khi quân Pháp cậy có chiến thuyền Espérance (Hy Vọng) – một pháo hạm tối tân được trang bị vũ khí hiện đại – lướt đi oai vệ trên sông Vàm Cỏ Đông để đàn áp nghĩa quân, chúng không ngờ rằng mình đã lọt vào tầm ngắm của Quản cơ Nguyễn Trung Trực.

Đêm ngày 10 tháng 12 năm 1861, trên vàm Nhựt Tảo, một kế hoạch táo bạo đã được triển khai. Dưới sự chỉ huy mưu trí của Nguyễn Trung Trực, nghĩa quân đóng giả làm thương lái chở lúa. Bằng sự dũng cảm và linh hoạt, họ bất ngờ đột nhập lên tàu Espérance. Lửa bùng lên dữ dội, thiêu rụi hoàn toàn chiến thuyền kiên cố của địch cùng toàn bộ thủy thủ đoàn, trong đó có viên chỉ huy người Pháp Parfait.

Chiến công lẫy lừng này đã khiến kẻ thù khiếp vía, đồng thời thổi bùng ngọn lửa kháng chiến trong lòng nhân dân Nam Bộ. Danh tiếng của "Hỏa hồng Nhựt Tảo" vang dội khắp miền, khiến nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu phải thốt lên những vần thơ ngợi ca đầy tự hào:

"Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa, Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần."

Tiếng gầm giữa đất Rạch Giá và đảo Phú Quốc

Không dừng lại ở đó, khi phong trào ở miền Đông gặp nhiều khó khăn, Nguyễn Trung Trực rút về phương Nam, xây dựng căn cứ tại Rạch Giá và đảo Phú Quốc. Dù lực lượng mỏng, trang bị thô sơ, ông vẫn giữ vững tinh thần kiên cường, tổ chức nhiều trận đánh khiến giặc Pháp ăn không ngon, ngủ không yên.

Đêm 16 tháng 6 năm 1868, một lần nữa mưu lược của ông khiến quân Pháp chao đảo. Nghĩa quân bất ngờ tập kích đồn Kiên Giang, tiêu diệt toàn bộ bộ máy cai trị tại đây và làm chủ thị tứ Rạch Giá suốt nhiều ngày liền, gây tiếng vang lớn trên toàn cõi Nam Kỳ.

Khí tiết ngời sáng trước pháp trường

Trước thế mạnh và hỏa lực vượt trội của kẻ thù, quân Pháp dốc toàn lực phản công, bao vây chặt hòn đảo Phú Quốc. Để bảo vệ sinh mạng cho hàng ngàn nghĩa sĩ và dân lành đang bị giặc o ép, Nguyễn Trung Trực đã tự nguyện sa vào tay giặc.

Biết uy danh và tài năng của ông, thực dân Pháp tìm đủ mọi cách từ dụ dỗ, hứa hẹn phong quan tiến chức đến tra tấn dã man. Thế nhưng, trước mặt kẻ thù, người anh hùng áo vải vẫn giữ nguyên vẹn một tấc lòng sắt đá, hiên ngang từ chối mọi bả vinh hoa.

Năm 1868, khi bị đưa ra pháp trường xử chém tại Rạch Giá khi mới tròn 30 tuổi, Nguyễn Trung Trực không hề chớp mắt. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông ngước nhìn trời cao và dõng dạc thốt lên câu nói bất hủ, khẳng định ý chí kiên cường của dân tộc:

"Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây."

Câu chuyện về Nguyễn Trung Trực khép lại nhưng dư âm về lòng quả cảm, sự mưu trí và tình yêu nước nồng nàn vẫn sống mãi cùng thời gian. Để tưởng nhớ công ơn to lớn ấy, nhân dân Nam Bộ đã lập đền thờ khắp nơi, đặc biệt là ngôi đình thần tại Rạch Giá (Kiên Giang). Hàng năm, cứ đến ngày giỗ của ông, hàng triệu người dân lại thành kính dâng hương, như một lời nhắc nhở thế hệ mai sau về khí phách hiên ngang của một vị anh hùng áo vải.