Ngọn Đuốc Trên Dòng Nhật Lệ

Hòa bình chưa bao giờ là món quà được trao tặng một cách dễ dàng. Mỗi tấc đất bình yên hôm nay đều được đánh đổi bằng biết bao máu xương, nước mắt và tuổi xuân của những thế hệ đi trước. Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt ấy, dân tộc Việt Nam đã sản sinh ra biết bao con người bình dị nhưng mang trong mình tinh thần anh hùng bất khuất. Họ không chỉ chiến đấu bằng súng đạn nơi chiến trường mà còn góp phần làm nên chiến thắng bằng lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình yêu nước sâu sắc.

Trong số những con người ấy, có một người mẹ đã trở thành biểu tượng bất tử của quê hương Quảng Bình, một tượng đài đẹp đẽ trong lòng nhân dân cả nước. Đó là Mẹ Suốt – người được mệnh danh là “Ngọn đuốc trên dòng Nhật Lệ”.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1908 tại Đồng Hới, Quảng Bình. Cuộc đời mẹ gắn liền với dòng sông Nhật Lệ hiền hòa, nhưng cũng chính nơi đây đã chứng kiến những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất của quê hương. Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mẹ đã không chọn đứng ngoài cuộc. Dù tuổi đã cao, mẹ vẫn tự nguyện tham gia phục vụ cách mạng bằng công việc quen thuộc của mình – chèo đò trên sông Nhật Lệ.

Những năm 1964, Quảng Bình trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ. Bom đạn liên tục trút xuống, biến những cánh đồng xanh thành những vùng đất cháy đen, biến những ngôi làng yên bình thành đống đổ nát. Trên bầu trời ngày đêm vang lên tiếng máy bay gầm rú, dưới mặt đất là những hố bom chằng chịt và những hiểm nguy luôn rình rập.

Giữa khung cảnh khốc liệt ấy, có một người phụ nữ nhỏ bé vẫn ngày ngày chèo con đò vượt sông.

Mẹ Suốt không mang quân hàm, không cầm súng chiến đấu. Vũ khí duy nhất của mẹ là mái chèo đã gắn bó với cuộc đời mình. Thế nhưng, chính từ con đò nhỏ bé ấy, mẹ đã góp phần quan trọng vào việc bảo đảm tuyến giao thông huyết mạch phục vụ chiến trường.

Ngày qua ngày, mẹ chèo đò đưa bộ đội, dân công hỏa tuyến, vũ khí, lương thực và hàng hóa vượt qua sông Nhật Lệ. Công việc tưởng chừng bình thường ấy lại diễn ra giữa mưa bom bão đạn, nơi cái chết luôn cận kề.

Có những lúc bom địch rơi chỉ cách con thuyền vài trăm mét. Những cột nước dựng lên giữa dòng sông, sóng đánh nghiêng con đò nhỏ. Tiếng máy bay gào rú trên đầu hòa cùng tiếng đạn pháo nổ vang khắp mặt nước. Nhưng chưa bao giờ mẹ chùn bước.

Mẹ vẫn bình tĩnh cầm chắc mái chèo, đưa từng chuyến đò cập bến an toàn.

Người dân Quảng Bình kể rằng mỗi năm mẹ thực hiện khoảng một nghìn bốn trăm chuyến đò qua sông. Đó là hàng nghìn lần đối mặt với hiểm nguy, hàng nghìn lần đánh cược tính mạng của mình để bảo vệ những người lính đang trên đường làm nhiệm vụ.

Điều khiến tôi xúc động nhất không chỉ là sự dũng cảm của mẹ mà còn là tình thương bao la dành cho các chiến sĩ.

Mỗi lần đưa bộ đội qua sông, mẹ thường động viên:

“Các chú cứ yên tâm, mẹ đưa qua.”

Câu nói giản dị ấy đã trở thành nguồn động viên tinh thần lớn lao đối với những người lính trước giờ ra trận. Trong tiếng bom rơi đạn nổ, hình ảnh người mẹ già với mái chèo trên tay như tiếp thêm sức mạnh để họ vững tin chiến đấu.

Những cống hiến của mẹ Suốt đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận.

Năm 1966, mẹ được mời tham dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc tại miền Bắc. Đó là niềm vinh dự lớn lao không chỉ đối với riêng mẹ mà còn đối với quê hương Quảng Bình anh hùng.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động ngành Giao thông vận tải trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Mẹ trở thành người phụ nữ đầu tiên của ngành được nhận phần thưởng cao quý ấy.

Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất dành cho mẹ chính là sự kính trọng và yêu mến của nhân dân.

Năm 1968, mẹ Suốt qua đời, để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng đồng bào và chiến sĩ. Tuy vậy, hình ảnh của mẹ chưa bao giờ mất đi. Nó vẫn sống mãi cùng dòng sông Nhật Lệ, cùng những câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Sau ngày đất nước thống nhất, mộ mẹ trở thành nơi nhiều người tìm đến để tưởng nhớ và tri ân. Năm 1980, bia tưởng niệm Mẹ Suốt được dựng lên tại bến đò năm xưa như một dấu ấn nhắc nhớ về những cống hiến lớn lao của người mẹ anh hùng.

Đến năm 2003, tượng đài Mẹ Suốt được khánh thành bên dòng Nhật Lệ. Bức tượng khắc họa hình ảnh người mẹ với mái chèo trên vai, ánh mắt hướng về phía xa như vẫn đang dõi theo từng bước đi của quê hương và đất nước.

Mỗi lần nhìn hình ảnh ấy, tôi lại cảm nhận được một sức mạnh đặc biệt.

Đó là sức mạnh của lòng yêu nước.

Đó là sức mạnh của sự hy sinh thầm lặng.

Đó là sức mạnh của những con người bình dị đã làm nên lịch sử.

Qua câu chuyện về Mẹ Suốt, tôi hiểu rằng chủ nghĩa anh hùng không chỉ xuất hiện nơi chiến trường với tiếng súng và khói lửa. Đôi khi, anh hùng chính là những con người âm thầm cống hiến bằng tất cả trách nhiệm và tình yêu dành cho Tổ quốc.

Mẹ Suốt đã cho tôi hiểu rằng yêu nước không nhất thiết phải làm những điều quá lớn lao. Chỉ cần khi Tổ quốc cần, mỗi người đều sẵn sàng đóng góp phần sức lực của mình, dù ở bất kỳ vị trí nào.

Câu chuyện về mẹ cũng khiến tôi thêm trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay. Những con đường rộng mở, những cây cầu bắc qua sông, những lớp học đầy tiếng cười mà chúng ta đang có đều được xây dựng trên nền tảng của biết bao hy sinh từ thế hệ cha ông.

Vì thế, trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay không chỉ là ghi nhớ lịch sử mà còn phải tiếp nối những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã để lại. Đó là sống có lý tưởng, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội; không ngừng học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Ngọn đuốc năm xưa trên dòng Nhật Lệ đã ngừng cháy từ lâu, nhưng ánh sáng của nó vẫn còn lan tỏa đến hôm nay. Ánh sáng ấy được thắp lên từ lòng yêu nước, từ sự hy sinh và từ một trái tim luôn hướng về Tổ quốc.

Và với tôi, Mẹ Suốt sẽ mãi là biểu tượng đẹp đẽ của người phụ nữ Việt Nam – giản dị mà phi thường, bình dị mà bất tử trong lòng dân tộc.