Ngọn Khói Trên Mái Nhà Cũ
Tựa đề: Ngọn Khói Trên Mái Nhà Cũ
Năm 1972, trong một xóm nhỏ ven ruộng, có một ngôi nhà mái ngói thấp. Mỗi buổi sáng, từ ống khói trên mái lại bốc lên một làn khói mỏng, bay chậm rồi tan vào gió.
Người trong xóm nhìn mãi cũng quen.
Nhà đó lúc nào cũng có khói.
Không phải lúc nào cũng to, nhưng chưa từng tắt hẳn.
Ông Bảy là người giữ bếp trong nhà.
Mỗi sáng, ông dậy sớm nhóm lửa, dù trời nắng hay mưa.
“Nhà mình sao lúc nào cũng nấu vậy ông?” cháu hỏi.
Ông đáp:
“Có lửa thì còn nhà.”
Đứa cháu không hiểu hết.
Nhưng vẫn thích nhìn khói bay lên trời.
Năm 1973, có những ngày củi khan hiếm, bếp cháy yếu hơn, khói mỏng hơn.
Nhưng ông Bảy vẫn nhóm.
Một lần, có người hàng xóm nói:
“Không cần nấu cũng được mà, giữ lửa hoài làm gì?”
Ông chỉ cười:
“Tắt rồi, muốn cháy lại khó lắm.”
Không ai nói thêm.
Năm 1974, mái nhà được sửa lại một phần. Ống khói đổi vị trí, nhưng khói vẫn tiếp tục bay lên mỗi sáng.
Đứa cháu bắt đầu quen với việc nhìn khói để biết ông còn thức hay chưa.
Một buổi sáng, nó hỏi:
“Sao khói lúc nào cũng bay lên vậy ông?”
Ông đáp:
“Vì nó nhẹ hơn không khí.”
Nó hỏi tiếp:
“Vậy nếu không còn lửa thì sao?”
Ông im lặng một lúc.
Rồi nói:
“Thì nhà sẽ im.”
Năm 1975, chiến tranh kết thúc.
Xóm làng yên ổn hơn, nhiều nhà chuyển sang bếp mới, ít khói hơn, sạch hơn.
Nhưng nhà ông Bảy vẫn còn giữ bếp cũ.
Một buổi chiều, người con trai từ xa trở về.
Anh đứng nhìn mái nhà.
“Giờ ai còn nấu bằng bếp này nữa đâu ba,” anh nói.
Ông Bảy đáp:
“Nhà mình vẫn còn dùng được.”
Anh nhìn lên ống khói:
“Khói nhiều quá rồi.”
Ông nói khẽ:
“Khói còn lên được là còn lửa.”
Anh im lặng.
Rồi ngồi xuống.
Đêm đó, bếp vẫn cháy.
Khói vẫn bay lên mái nhà, mỏng hơn trước nhưng đều đặn.
Gió thổi qua, mang theo mùi củi quen thuộc.
Ông Bảy nhìn lên ống khói, nói nhỏ:
“Có những thứ không cần sáng rực… chỉ cần còn khói là biết trong đó vẫn còn hơi ấm.”
Và ngôi nhà cũ ấy, giữa xóm làng thay đổi từng ngày, vẫn giữ lại một điều rất giản dị:
một ngọn lửa nhỏ đủ để khói còn bay lên mỗi buổi sớm, như một lời nhắc rằng nơi này vẫn còn người ở lại, vẫn còn hơi ấm, vẫn còn một mái nhà chưa từng nguội lạnh.
