“NGỌN LỬA 915 – NHỮNG NGƯỜI TRẺ MÃI TUỔI ĐÔI MƯƠI”

1. Khi lịch sử không còn nằm trong sách giáo khoa

Trước đây, tôi chỉ biết đến Đại đội 915 qua vài dòng ngắn trong các tài liệu lịch sử địa phương. Cái tên ấy xuất hiện trong những bài học về truyền thống cách mạng của tỉnh Thái Nguyên, nhưng khi đó tôi chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa của câu chuyện phía sau. Mọi thứ chỉ thay đổi khi tôi có dịp tìm hiểu kỹ hơn về sự kiện xảy ra tại ga Lưu Xá vào cuối năm 1972.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất không phải là những con số hay những thành tích được ghi lại trong lịch sử. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất chính là độ tuổi của những người thanh niên xung phong năm ấy.Nhiều người trong số họ chỉ mới mười bảy, mười tám tuổi. Đó cũng là độ tuổi của rất nhiều sinh viên hiện nay. Ở tuổi ấy, chúng tôi lo chuyện học tập, thi cử, tìm kiếm định hướng tương lai. Còn họ phải sống giữa tiếng còi báo động, những trận ném bom và nỗi lo mất mát luôn hiện hữu từng ngày.

Càng tìm hiểu, tôi càng cảm nhận rõ hơn rằng những câu chuyện lịch sử không hề xa vời như mình từng nghĩ. Đằng sau mỗi sự kiện là những con người thật, những cuộc đời thật và những sự hy sinh rất thật.

Khu di tích lịch sử Quốc gia Thanh niên xung phong Đại đội 915 tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên.

2. Tuổi trẻ giữa những năm tháng chiến tranh

Năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt. Không quân Mỹ liên tục đánh phá nhiều tỉnh miền Bắc nhằm ngăn chặn sự chi viện cho chiến trường miền Nam.

Là trung tâm công nghiệp và giao thông quan trọng của khu vực Việt Bắc, Thái Nguyên trở thành một trong những địa điểm thường xuyên bị đánh phá. Những tuyến đường sắt, nhà máy và ga tàu luôn nằm trong tầm ngắm của máy bay Mỹ.

Trong hoàn cảnh đó, Đại đội Thanh niên xung phong 915 thuộc Đội 91 Bắc Thái được thành lập. Các đội viên đến từ nhiều địa phương khác nhau của Thái Nguyên và Bắc Kạn. Họ là những thanh niên bình thường, xuất thân từ những gia đình nông dân, công nhân hay học sinh vừa rời ghế nhà trường.

Dù hoàn cảnh khác nhau nhưng họ đều có chung một mong muốn: góp sức mình cho đất nước trong những năm tháng khó khăn nhất. Nhiệm vụ của họ không phải cầm súng chiến đấu ngoài mặt trận mà là bảo đảm giao thông, sửa chữa đường sá bị bom đánh phá, vận chuyển hàng hóa và giải tỏa các điểm ùn tắc trên những tuyến đường huyết mạch.

Công việc ấy âm thầm nhưng vô cùng quan trọng. Mỗi chuyến tàu được thông tuyến đúng thời gian có thể mang theo lương thực, thuốc men và vật tư cần thiết cho chiến trường miền Nam. Vì thế, dù biết nguy hiểm luôn rình rập, họ vẫn kiên trì bám trụ với nhiệm vụ của mình

3. Đêm Noel năm 1972 – đêm không thể nào quên ngày 24 tháng 12 năm 1972.

Trong khi nhiều nơi trên thế giới chuẩn bị đón Giáng sinh thì tại ga Lưu Xá, các đội viên Đại đội 915 vẫn đang khẩn trương làm nhiệm vụ. Hàng nghìn tấn hàng hóa cần được giải tỏa để kịp thời chi viện cho chiến trường miền Nam. Suốt cả ngày hôm đó, các đội viên làm việc liên tục. Những bao hàng nặng được chuyền từ tay người này sang tay người khác. Ai cũng mệt nhưng không ai bỏ vị trí của mình.

Đến tối, khi công việc gần hoàn thành, nhiều người tranh thủ nghỉ ngơi tại khu vực hầm trú ẩn gần ga. Không ai biết rằng chỉ ít giờ sau, một bi kịch đau thương sẽ xảy ra. Đêm xuống. Tiếng động cơ máy bay B52 bất ngờ xuất hiện trên bầu trời Thái Nguyên. Rồi những loạt bom liên tiếp trút xuống. Mặt đất rung chuyển dữ dội. Khói lửa bao trùm cả khu vực ga Lưu Xá.

Khi trận bom kết thúc, nhiều hầm trú ẩn đã bị sập hoàn toàn. Sáu mươi thanh niên xung phong của Đại đội 915 đã anh dũng hy sinh. Phần lớn họ còn rất trẻ. Có người vừa viết thư về nhà vài ngày trước đó. Có người còn chưa kịp thực hiện những dự định của tuổi trẻ. Có người mãi mãi không thể gặp lại cha mẹ và người thân.

Mỗi lần đọc lại những tư liệu về sự kiện ấy, tôi luôn cảm thấy nghẹn lòng. Bởi phía sau con số sáu mươi là sáu mươi cuộc đời khác nhau. Sáu mươi ước mơ khác nhau. Và sáu mươi tuổi trẻ đã dừng lại mãi mãi vì Tổ quốc.

Nhà tưởng niệm 60 liệt sĩ Thanh niên xung phong Đại đội 915 tại Thái Nguyên.

4. Ngọn lửa còn cháy mãi trong thế hệ hôm nay

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ đêm bom lịch sử ấy. Những người thanh niên xung phong năm nào đã nằm lại với đất mẹ, nhưng câu chuyện về họ vẫn được nhiều thế hệ nhắc nhớ.

Ngày nay, Khu di tích lịch sử Thanh niên xung phong Đại đội 915 đã trở thành địa chỉ đỏ của tỉnh Thái Nguyên. Nhiều đoàn học sinh, sinh viên và đoàn viên thanh niên thường xuyên đến đây để tìm hiểu lịch sử và tưởng nhớ những người đã hy sinh.

Tôi nghĩ rằng điều quý giá nhất mà Đại đội 915 để lại không chỉ là một sự kiện lịch sử. Đó còn là bài học về trách nhiệm. Là tinh thần sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần. Là cách những người trẻ sống có ích cho cộng đồng và cho đất nước.

Thế hệ hôm nay không còn phải đối mặt với bom đạn chiến tranh. Nhưng mỗi người đều có những trách nhiệm riêng của mình. Đó có thể là học tập nghiêm túc, không ngừng trau dồi kiến thức, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội hay tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng.

Có thể những việc làm ấy rất nhỏ bé, nhưng khi được thực hiện bằng sự cố gắng và tinh thần trách nhiệm, chúng cũng là một cách để tiếp nối những giá trị tốt đẹp mà thế hệ đi trước đã để lại. Rời khu tưởng niệm, tôi vẫn nhớ mãi những dòng tên được khắc trên bia đá. Thời gian có thể trôi qua nhưng ký ức về Đại đội 915 sẽ còn được nhắc lại nhiều lần nữa. Bởi sự hy sinh của họ không chỉ thuộc về quá khứ.

Đó còn là lời nhắc nhở đối với thế hệ trẻ hôm nay về lòng biết ơn, về trách nhiệm và về giá trị của hòa bình. Những người thanh niên xung phong năm ấy đã mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi. Nhưng chính điều đó khiến họ trở thành những người trẻ bất tử trong ký ức của quê hương Thái Nguyên và trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Đoàn viên thanh niên dâng hương tưởng niệm các liệt sĩ Thanh niên xung phong Đại đội 915.