Ngọn lửa ánh lên trên từng dòng viết.

Có những cuốn sách khi khép lại, người ta chỉ nhớ về cốt truyện hay những nhân vật hư cấu bước ra từ trang giấy. Nhưng có những cuốn nhật ký khi lật mở, từng dòng chữ bỗng hóa thành xương máu, thành nước mắt và những thanh âm nghẹn ngào của một thời đại hào hùng nhưng đầy đau thương. Nhật ký Đặng Thùy Trâm chính là một thánh đường cảm xúc như thế. Cuốn sổ tay nhỏ bé ấy không chỉ ghi lại những dòng tự sự của một nữ bác sĩ chiến trường, mà còn là bản anh hùng ca bất tử, đốt cháy tâm can người đọc bằng thứ ánh sáng rực rỡ của lý tưởng cách mạng và lòng nhân ái bao la.

Bước vào thế giới tâm tư của chị, người đọc lập tức bị ném vào không gian khốc liệt của chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi những năm 1968 - 1970. Nơi ấy, tiếng bom nổ dồn dập, máy bay gầm rú ngày đêm và ranh giới giữa sự sống và cái chết mỏng manh như một sợi tóc. Một cô gái Hà Nội vốn quen với phấn trắng, tháp rùa, với giảng đường đại học thanh bình, giờ đây phải một mình đối diện với những ca phẫu thuật dồn dập trong hầm sâu thiếu thốn đủ bề. Vậy mà, điều khiến trái tim ta thắt lại không phải là sự tàn khốc của chiến tranh, mà chính là tình thương yêu vĩ đại, sự bao dung vô bờ bến mà chị dành cho những người thương binh. Chị coi họ như anh em ruột thịt, thức trắng đêm bên giường bệnh, và đau đớn trước mỗi vết thương của người lính như chính da thịt mình đang bị cào xé. Lòng nhân đạo của người thầy thuốc đã vượt lên trên nỗi sợ hãi cái chết, biến thành sức mạnh phi thường để giành giật sự sống cho đồng đội từ tay tử thần.Đằng sau dáng vẻ của một chiến sĩ kiên cường, một người lãnh đạo bệnh xá quyết đoán, ta còn bắt gặp một tâm hồn thiếu nữ Hà Nội vô cùng nhạy cảm, lãng mạn và giàu mơ mộng. Đọc nhật ký, ta nghẹn ngào trước những khoảng lặng trĩu nặng nỗi niềm khi chị đối diện với chính mình trong bóng đêm trường sơn. Đó là nỗi nhớ da diết hướng về đất Bắc — nơi có người mẹ hiền ngày đêm ngóng trông, có những con đường hoa sữa thơm nồng và những kỷ niệm tuổi thơ êm đềm. Chị cũng biết cô đơn, biết buồn tủi trước những hiểu lầm của đồng đội, và biết khóc trước những mất mát riêng tư. Thế nhưng, tất cả những yếu đuối đời thường ấy chưa bao giờ đánh gục được ý chí của người con gái kiên trung. Chị luôn tự nhắc nhở bản thân bằng những lời tự sự đầy nghiêm khắc nhưng cũng vô cùng kiêu hãnh:"Hãy giữ vững tinh thần của người cộng sản, một người chiến sĩ dạn dày trong khói lửa. Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố."Lời tự vấn ấy không chỉ là phương châm sống cá nhân, mà còn là nét vẽ khắc họa trọn vẹn chân dung của cả một thế hệ thanh niên thời bấy giờ. Nhìn vào câu nói ấy, ta thấy một thái độ sống chủ động, can trường và không mưu cầu một cuộc đời phẳng lặng. Chị không phủ nhận "giông tố" — tức là không trốn tránh những khốc liệt, đau thương của cuộc chiến hay những bão giông trong chính tâm tư mình. Nhưng điều kỳ diệu là chị lựa chọn tư thế "không cúi đầu". Đó là sự kiêu hãnh của một trí thức trẻ, một niềm tin sắt đá vào lý tưởng mà mình đã chọn. Chính lời nhận xét mang tính thép ấy đã giúp chị tự rèn luyện bản thân thành một thanh thép cứng cỏi, nhưng lại là thanh thép mang một trái tim ấm áp, luôn khao khát yêu và được yêu.

Đặng Thùy Trâm đã anh dũng ngã xuống ở tuổi 28, khi những dòng nhật ký còn dang dở và khát vọng hòa bình vẫn chưa kịp trọn vẹn. Chị ra đi, nhưng ngọn lửa từ trái tim chị đã được lưu giữ lại một cách kỳ diệu bởi một người lính Mỹ bên kia chiến tuyến — người đã không nỡ đốt cuốn sổ vì nhận ra "trong đó có lửa". Hơn ba mươi năm lưu lạc, hành trình trở về đất mẹ của cuốn nhật ký đã làm rúng động hàng triệu trái tim, trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại. Đặng Thùy Trâm không còn nữa, nhưng đóa hoa lửa của rừng già Đức Phổ năm xưa vẫn sẽ mãi tỏa hương, là tấm gương phản chiếu buộc thế hệ trẻ hôm nay phải tự vấn bản thân về trách nhiệm với Tổ quốc, để sống xứng đáng hơn với những hy sinh vô giá của một thời hoa lửa.