NGỌN LỬA BẢO NINH TRONG KÝ ỨC DÂN TỘC (1)

Lịch sử dân tộc Việt Nam không chỉ được ghi dấu bằng những chiến thắng vang dội hay tên tuổi của các vị anh hùng nơi chiến trường, mà còn được bồi đắp từ những con người rất đỗi bình dị - những con người đã sống trọn vẹn cho Tổ quốc trong thầm lặng. Giữa những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, có một hình ảnh đã đi vào thơ ca, âm nhạc và trở thành biểu tượng tinh thần của cả một thế hệ: “Em bé Bảo Ninh”. Đó không chỉ là một nhân vật trong bài thơ, mà là câu chuyện có thật về Trương Hương, cậu bé làng chài bên bờ Nhật Lệ, người đã để lại một dấu son bền bỉ trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ của dân tộc.
“Dưới trời lửa khói
Em như cánh tên
Bay trên cồn cát
Rẽ gió xông lên…”
Những vần thơ ngắn gọn, dồn nén ấy đã tái hiện chân thực hoàn cảnh khốc liệt của tháng 2 năm 1965, khi máy bay Mỹ bắt đầu ném bom dữ dội xuống thị xã Đồng Hới và vùng ven biển Bảo Ninh. Khi ấy, Trương Hương mới chỉ mười lăm tuổi, thân hình nhỏ thó, chưa đầy ba mươi hai kilôgam. Trong lúc trận địa phòng không thiếu đạn, giữa tiếng bom nổ rung trời và cát trắng tung mù mịt, cậu bé đã không chọn ở lại nơi hầm trú ẩn an toàn. Em lao lên, băng qua những cồn cát bỏng rát, tiếp đạn cho bộ đội và dân quân - một hành động giản dị nhưng phi thường, góp phần giữ vững bầu trời quê hương.
“Cởi khăn quàng đỏ
Bọc đạn chuyền đi
Trận địa bom nổ
Gót son sá gì.”
Khăn quàng đỏ - biểu tượng của tuổi thơ và mái trường - được cởi ra không phải để từ bỏ lý tưởng, mà để hóa thân vào lý tưởng lớn lao hơn: lý tưởng bảo vệ Tổ quốc. Ở khoảnh khắc ấy, tuổi thơ không bị chiến tranh cướp đi, mà được lịch sử gọi tên, nâng đỡ và trao cho một sứ mệnh. Em chạy đi chạy lại hàng chục vòng, mỗi thùng đạn nặng gần bằng cơ thể mình, trên quãng đường cát dài hun hút, không có con đường nào ngoài lòng yêu nước dẫn lối.
Điều khiến hình ảnh “Em bé Bảo Ninh” sống mãi không chỉ là khoảnh khắc một cậu bé mười lăm tuổi băng mình trong bom đạn để tiếp đạn cho trận địa, mà chính là sự hòa nhập tuyệt đối giữa số phận cá nhân và vận mệnh dân tộc. Ở đó, tuổi thơ không còn là khoảng thời gian được che chở, mà trở thành điểm tựa tinh thần cho cả một cộng đồng đang chiến đấu. Hình ảnh em “như cánh hoa nhỏ nở trên chiến hào” gợi ra một chân lý sâu xa: trong những thời khắc khắc nghiệt nhất của lịch sử, cái đẹp không bị hủy diệt, mà trái lại, càng tỏa sáng bằng chính sự dấn thân và hy sinh thầm lặng. Lịch sử Việt Nam vì thế không chỉ được viết bằng chiến thắng, mà được nâng đỡ bằng nhân cách, niềm tin và sự tiếp nối bền bỉ của các thế hệ.
Niềm vui của em sau mỗi lần máy bay địch bị bắn rơi không phải là niềm vui của một người hùng được tung hô, mà là niềm vui hồn nhiên, trong trẻo của một đứa trẻ yêu quê hương:
“Máy bay bốc cháy
Đâm xuống biển khơi
Em reo, em nhảy
Em truyền tin vui.”
Sau chiến tranh, Trương Hương trở về với cuộc sống đời thường, tiếp tục cống hiến trong những công việc lặng lẽ nhưng bền bỉ: ra khơi đánh cá giữa thủy lôi và tàu chiến địch, từng bị bắt giam, tra hỏi; rồi học tập, công tác, gắn bó trọn đời với quê hương Bảo Ninh. Ông không sống trong hào quang của quá khứ, mà âm thầm tiếp tục viết tiếp câu chuyện trách nhiệm của một công dân, một người con đất Việt. Chính điều ấy làm cho hình ảnh “Em bé Bảo Ninh” trở nên trọn vẹn: anh hùng trong chiến tranh, bình dị trong hòa bình.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện ấy không chỉ là một ký ức lịch sử, mà là một lời nhắc nhở sâu sắc. Khi đất nước không còn cần chúng ta cầm súng, thì vẫn cần chúng ta sống tử tế, có lý tưởng, biết trân trọng hòa bình và không quay lưng với những giá trị đã làm nên sức mạnh Việt Nam. Trong một thời đại dễ bị cuốn theo tiện nghi và hưởng thụ, hình ảnh cậu bé năm xưa băng qua bom đạn để tiếp đạn cho trận địa chính là thước đo thầm lặng để mỗi người trẻ soi lại mình.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, cát trắng Bảo Ninh nay đã xanh màu cỏ cây, phố xá sáng đèn, cuộc sống thanh bình. Nhưng ngọn lửa từ câu chuyện “Em bé Bảo Ninh” vẫn âm thầm cháy trong ký ức dân tộc - ngọn lửa của lòng yêu nước, của niềm tin, của sức mạnh tinh thần không bao giờ cạn. Và chừng nào những câu chuyện như thế còn được kể lại, chừng ấy lịch sử vẫn còn sống, tiếp tục dẫn đường cho hôm nay và mai sau.