Ngọn lửa bất khuất Nguyễn Trung Trực

Nguyễn Trung Trực sinh năm Đinh Dậu 1837 trong một gia đình làm nghề chài lưới ở vùng hạ lưu sông Vàm Cỏ, thuộc phủ Tân An, tỉnh Gia Định xưa, nay là Long An. Thuở nhỏ, ông có tên là Chơn, sau đổi thành Lịch. Vì từng giữ chức Quản cơ nên nhân dân quen gọi ông là Quản Chơn hay Quản Lịch.

Lớn lên giữa cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, Nguyễn Trung Trực sớm nuôi chí cứu nước. Năm 1861, hưởng ứng phong trào kháng chiến chống Pháp, ông chiêu mộ đông đảo nông dân đứng lên chống giặc tại vùng Tân An và các khu vực lân cận.

Với tài chỉ huy và lòng dũng cảm, nghĩa quân của ông liên tiếp lập được nhiều chiến công. Trong đó nổi bật nhất là trận đánh đốt cháy tàu chiến L’Esperance của Pháp tại vàm Nhật Tảo vào ngày 10 tháng 12 năm 1861. Trận đánh táo bạo ấy đã gây chấn động lớn, làm quân Pháp vô cùng khiếp sợ và khiến tên tuổi Nguyễn Trung Trực vang danh khắp Nam Bộ.

Sau chiến công đó, ông chính thức lấy tên là Nguyễn Trung Trực. Triều đình nhà Nguyễn cũng phong cho ông chức Quản cơ để ghi nhận công lao chống giặc.

Dù thực dân Pháp ngày càng mở rộng đánh chiếm Nam Bộ, Nguyễn Trung Trực vẫn kiên cường tiếp tục chiến đấu. Ông hoạt động khắp vùng Gia Định, Biên Hòa rồi được triều đình giao nhiệm vụ trấn giữ Hà Tiên với chức Hà Tiên thành thủ úy.

Năm 1867, sau khi thành Hà Tiên thất thủ, ông rút quân về Rạch Giá tiếp tục xây dựng căn cứ kháng chiến tại Hòn Chồng. Không lâu sau, vào ngày 16 tháng 6 năm 1868, ông chỉ huy nghĩa quân bất ngờ tấn công đồn Kiên Giang, tiêu diệt nhiều quân địch và làm chủ tình hình trong một thời gian.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào kháng chiến, thực dân Pháp huy động lực lượng lớn bao vây Phú Quốc – nơi ông xây dựng căn cứ mới. Để bảo toàn lực lượng nghĩa quân và tránh liên lụy nhân dân, Nguyễn Trung Trực đã chủ động ra nộp mình cho giặc vào tháng 10 năm 1868.

Dù bị bắt giam và nhiều lần dụ dỗ đầu hàng, ông vẫn giữ trọn khí tiết của một người anh hùng dân tộc. Trước những lời đe dọa của viên thống soái Pháp, ông hiên ngang khẳng định:
“Bao giờ người Pháp nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”

Câu nói ấy đã trở thành biểu tượng bất diệt cho tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam.

Ngày 27 tháng 10 năm 1868, thực dân Pháp đưa Nguyễn Trung Trực ra xử chém tại chợ Rạch Giá khi ông mới 31 tuổi. Dù hy sinh, tinh thần bất khuất của ông vẫn sống mãi trong lòng nhân dân Nam Bộ và cả dân tộc Việt Nam.

Ngày nay, nhân dân nhiều nơi lập đền thờ để tưởng nhớ công lao của ông, tiêu biểu như Đền thờ Nguyễn Trung Trực và các đền thờ tại Long An, Phú Quốc. Tên tuổi Nguyễn Trung Trực mãi mãi là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước và tinh thần chống ngoại xâm bất khuất của dân tộc Việt Nam.