NGỌN LỬA CÁCH MẠNG GIỮA ĐẠI NGÀN TÂY BẮC

Có những người không để lại cho lịch sử một chiến công được đo bằng những trận đánh lớn, cũng không có một khoảnh khắc hào hùng được ghi lại bằng những bức ảnh. Nhưng họ lại âm thầm đặt những viên gạch đầu tiên cho một phong trào, gieo những hạt giống cách mạng vào lòng người dân, để rồi từ những hạt giống nhỏ bé ấy, một mùa xuân cách mạng được hình thành.

Ở Sơn La, trong những năm tháng phong trào cách mạng còn đang được gây dựng giữa núi rừng Tây Bắc, Chu Văn Thịnh là một trong những người như thế.

Dấu chân của ông đã in trên những con đường bí mật, qua những bản làng của Mường Chanh, nơi sau này trở thành một trong những khu căn cứ cách mạng quan trọng của Sơn La.

Từ một nhiệm vụ bí mật đến Mường Chanh

Đầu những năm 1940, Sơn La là một địa bàn đặc biệt khó khăn đối với phong trào cách mạng. Thực dân Pháp và bộ máy cai trị tay sai kiểm soát chặt chẽ đời sống nhân dân. Những người hoạt động cách mạng phải làm việc trong bí mật, liên lạc bằng những con đường hiểm trở, dựa vào sự che chở và lòng tin của đồng bào.

Sau cuộc vượt ngục của các chiến sĩ cách mạng tại Nhà tù Sơn La, thực dân Pháp tăng cường khủng bố. Các tổ chức cách mạng bên ngoài phải chuyển sang hoạt động bí mật.

Trong hoàn cảnh ấy, Chi bộ Nhà tù Sơn La giao cho Chu Văn Thịnh nhiệm vụ tìm một địa bàn thuận lợi để xây dựng cơ sở và căn cứ cách mạng.

Ông đi tìm một nơi mà phong trào có thể bén rễ.

Sau thời gian khảo sát, Chu Văn Thịnh báo cáo với Chi bộ Nhà tù Sơn La lựa chọn Mường Chanh, châu Mai Sơn làm địa bàn xây dựng phong trào. Mường Chanh có vị trí thuận lợi, địa hình có thể “tiến có thể đánh, lui có thể giữ”, đồng thời có điều kiện để phát triển thành căn cứ lâu dài.

Đó là một quyết định có ý nghĩa quan trọng.

Bởi cách mạng muốn phát triển không thể chỉ dựa vào những người hoạt động đơn lẻ. Cần có cơ sở trong nhân dân, cần có những người dân hiểu được mục tiêu của cuộc đấu tranh và sẵn sàng đứng về phía cách mạng.

Và Chu Văn Thịnh bắt đầu công việc ấy.

Gieo những hạt giống đầu tiên

Cuối năm 1943, tại Mường Chanh, Tổ Thanh niên cứu quốc “Mú nóm chất mương” được thành lập với 12 hội viên.

Từ một tổ chức nhỏ bé, phong trào từng bước lan rộng.

Những người cách mạng tìm đến từng bản, gặp từng người dân, kiên trì tuyên truyền, vận động, giải thích để đồng bào hiểu về cuộc đấu tranh chống áp bức, giành quyền làm chủ.

Không có những điều kiện thuận lợi.

Không có những phương tiện liên lạc hiện đại.

Có khi chỉ là một cuộc gặp kín đáo, một lời nhắn được truyền đi, một con đường rừng được chọn làm nơi liên lạc.

Nhưng chính từ những việc tưởng như nhỏ bé ấy, niềm tin được hình thành.

Đến năm 1944, phong trào ở Mường Chanh tiếp tục phát triển. Tổ chức cứu quốc mở rộng, thu hút ngày càng nhiều quần chúng. Các cơ sở cách mạng dần được xây dựng ở các bản trong khu căn cứ.

Phong trào cũng gắn với những cuộc đấu tranh cụ thể của nhân dân chống lại các hình thức áp bức, thuế khóa và bắt phu. Những thắng lợi bước đầu càng củng cố niềm tin của đồng bào vào lực lượng cách mạng.

Có thể nói, Chu Văn Thịnh không chỉ đến Mường Chanh để truyền đạt một chủ trương.

Ông đến để gây dựng lòng tin.

Mà trong những năm tháng ấy, lòng tin của nhân dân chính là một trong những sức mạnh lớn nhất của cách mạng.

Khi hạt giống nảy mầm

Từ một tổ chức ban đầu chỉ có 12 hội viên, phong trào cách mạng ở Mường Chanh ngày càng phát triển. Các tổ chức cứu quốc, lực lượng tự vệ được xây dựng, tạo nền tảng để nhân dân sẵn sàng đứng lên khi thời cơ đến.

Rồi mùa thu năm 1945 đến.

Cách mạng Tháng Tám lan rộng trên cả nước.

Ngày 19 tháng 8 năm 1945, tại Mường Chanh, Trung đội du kích cùng đông đảo nhân dân tiến vào bao vây nhà chánh phìa, buộc chính quyền cũ đầu hàng và trao nộp ấn tín cho cách mạng. Chính quyền cách mạng lâm thời Mường Chanh được thành lập.

Nhìn vào khoảnh khắc ấy, người ta có thể thấy kết quả của cả một quá trình dài.

Đằng sau ngày giành chính quyền là những ngày tháng hoạt động bí mật.

Đằng sau sự trưởng thành của lực lượng cách mạng là những cuộc vận động quần chúng.

Đằng sau tiếng reo mừng của nhân dân là những con người từng lặng lẽ đi giữa núi rừng, từng đến từng bản, từng gây dựng từng cơ sở.

Trong những người ấy có Chu Văn Thịnh.

Ngày Sơn La đứng lên

Tháng 8 năm 1945, Chu Văn Thịnh và Cầm Minh từ chiến khu trở về Sơn La để tham gia lãnh đạo phong trào giành chính quyền.

Những ngày ấy, cả Sơn La chuyển mình.

Từ Mường Chanh, phong trào cách mạng lan rộng. Lực lượng quần chúng và lực lượng vũ trang từng bước tiến về trung tâm tỉnh lỵ. Ngày 26 tháng 8 năm 1945, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Sơn La thắng lợi.

Đó là một dấu mốc lớn trong lịch sử tỉnh Sơn La.

Nhưng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những giờ phút quyết định.

Lịch sử còn được làm nên bởi những năm tháng chuẩn bị âm thầm trước đó.

Và Mường Chanh chính là một trong những nơi lưu giữ dấu ấn của quá trình ấy.

Dấu chân còn lại với quê hương

Hơn tám mươi năm đã đi qua.

Những con đường năm xưa nay đã trở thành đường bê tông, đường nhựa. Những bản làng từng sống trong những ngày tháng đầy biến động nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Trẻ em đến trường, những cánh đồng trải dài, cuộc sống của người dân ngày càng đổi thay.

Nhưng ở Mường Chanh, lịch sử vẫn hiện diện.

Đó là những địa danh từng gắn với phong trào cách mạng.

Là những câu chuyện được các thế hệ kể lại.

Là Nhà truyền thống lưu giữ những kỷ vật của một thời.

Và là ký ức về những người đã đặt những bước chân đầu tiên trên con đường gây dựng phong trào cách mạng nơi đây.

Trong một bài thơ viết về Mường Chanh, Tạp chí Suối Reo nhắc đến “dấu chân bác Thịnh” và xác định “bác Thịnh” chính là Chu Văn Thịnh, lão thành cách mạng của nhân dân các dân tộc Sơn La.

Có lẽ đó cũng là hình ảnh đẹp nhất để nói về ông.

Dấu chân.

Không ồn ào.

Không phô trương.

Nhưng đã đi qua một vùng đất và để lại trên vùng đất ấy một phần lịch sử.

Chu Văn Thịnh và những người cùng thời đã gieo những hạt giống cách mạng giữa núi rừng Sơn La. Những hạt giống ấy lớn lên từ lòng dân, kết thành sức mạnh để nhân dân đứng lên giành quyền làm chủ quê hương.

Hôm nay, khi đứng giữa Mường Chanh thanh bình, nhìn những bản làng đang từng ngày đổi mới, chúng ta có thể không còn nhìn thấy những con đường bí mật năm xưa.

Nhưng nếu biết lắng nghe câu chuyện của quê hương, ta vẫn có thể hình dung những bước chân của người cán bộ cách mạng năm nào.

Một bước chân đi vào bản.

Một bước chân đến với người dân.

Một bước chân nối những cơ sở cách mạng lại với nhau.

Và từ những bước chân ấy, một con đường lớn đã hình thành.

Con đường của cách mạng.

Lịch sử có những người được nhớ đến bởi một trận đánh.

Có những người được nhớ đến bởi một chiến công.

Còn Chu Văn Thịnh được nhớ đến bởi một công việc âm thầm nhưng có ý nghĩa sâu sắc: gieo mầm cách mạng trong lòng nhân dân Sơn La.

Và những hạt mầm ông cùng các đồng chí gieo xuống giữa núi rừng Mường Chanh năm nào đã trở thành một phần của mùa xuân cách mạng năm 1945.

Dấu chân ấy đã đi qua.
Nhưng con đường mà ông góp phần mở lối vẫn còn ở lại với quê hương.