Ngọn lửa Cần Vương không tắt giữa đại ngàn Hương Khê
Trong dòng chảy lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam cuối thế kỷ XIX, Phan Đình Phùng là một trong những biểu tượng tiêu biểu nhất của phong trào Cần Vương – phong trào kháng Pháp do vua Hàm Nghi khởi xướng. Ông sinh năm 1847 tại Hà Tĩnh, xuất thân trong một gia đình Nho học, sớm nổi tiếng thông minh, cương trực và có tinh thần yêu nước sâu sắc.
Ngay từ khi còn trẻ, Phan Đình Phùng đã đỗ đạt cao và tham gia quan trường triều Nguyễn. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước rơi vào tay thực dân Pháp, ông nhiều lần thể hiện thái độ cứng rắn, phản đối chính sách nhu nhược của triều đình. Chính vì lập trường đó, ông bị cách chức, giáng chức và buộc phải rời khỏi chốn quan trường.
Bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông đến vào năm 1885, khi phong trào Cần Vương bùng nổ sau sự kiện kinh thành Huế thất thủ. Phan Đình Phùng trở thành một trong những lãnh tụ quan trọng của phong trào kháng chiến chống Pháp tại Bắc Trung Bộ. Ông cùng các cộng sự xây dựng căn cứ Hương Khê (Hà Tĩnh) – một trong những căn cứ kháng chiến kiên cường và lâu dài nhất thời bấy giờ.
Trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt của rừng núi, thiếu thốn lương thực, vũ khí thô sơ, nghĩa quân của ông vẫn duy trì chiến đấu trong nhiều năm liền. Phan Đình Phùng không chỉ là người chỉ huy quân sự mà còn là linh hồn tinh thần của toàn bộ phong trào. Ông xây dựng kỷ luật nghiêm minh, tổ chức lực lượng chặt chẽ và đặc biệt coi trọng việc giữ vững lòng dân.
Quân Pháp nhiều lần mở các cuộc tấn công quy mô lớn vào căn cứ Hương Khê nhưng đều gặp phải sự kháng cự quyết liệt. Nghĩa quân sử dụng địa hình rừng núi hiểm trở để đánh du kích, gây nhiều tổn thất cho đối phương. Dù vậy, trước sự chênh lệch lực lượng quá lớn và sự đàn áp ngày càng khốc liệt, phong trào dần suy yếu.
Năm 1895, Phan Đình Phùng hy sinh trong rừng núi Hương Khê sau nhiều năm chiến đấu không ngừng nghỉ. Cái chết của ông đánh dấu sự kết thúc của một trong những phong trào kháng chiến kiên cường nhất cuối thế kỷ XIX.
Cuộc đời Phan Đình Phùng là biểu tượng của khí tiết Nho sĩ yêu nước, của tinh thần “thà chết không hàng”, và của ý chí giữ nước bền bỉ trong thời kỳ đất nước đứng trước nguy cơ mất chủ quyền.
