NGỌN LỬA CẦN VƯƠNG – KHÚC TRÁNG CA BẤT DIỆT CỦA TÔN THẤT THUYẾT
Giữa buổi triều đình Huế rệu rã trước họa xâm lăng, Tôn Thất Thuyết hiện lên như một cột trụ thép kiên cường. Không chịu khuất phục trước sự áp đảo của quân Pháp, ông cùng vua Hàm Nghi phất cao ngọn cờ Cần Vương, kêu gọi toàn dân đứng lên cứu nước. Dù phong trào sau đó gặp nhiều gian truân và phải đối diện với muôn vàn trắc trở, ý chí sắt đá và khí tiết sả thân vì nước của ông mãi mãi là đóa hoa lửa rực rỡ trong lịch sử giữ nước của dân tộc.
Tháng 7 năm 1885, bầu trời kinh thành Huế chìm trong màn sương mờ đục và không khí sục sôi của thời cuộc. Trong Tử Cấm Thành, Tôn Thất Thuyết bước đi với những bước chân kiên quyết. Đứng trước sự tàn bạo và mưu đồ thôn tính đất nước từng bước một của thực dân Pháp, trong lòng ông chỉ cháy bỏng một ý chí duy nhất: thà hy sinh đến giọt máu cuối cùng chứ quyết không làm tay sai cho giặc ngoại xâm.
Đêm mùng 4 rạng sáng mùng 5 tháng 7 năm 1885, bất chấp lực lượng chênh lệch và những lời bàn lùi của phe chủ hòa, Tôn Thất Thuyết đã hạ lệnh tấn công bất ngờ vào đồn Mang Cá của quân Pháp. Tiếng súng đại bác rền vang màn đêm kinh thành, đánh dấu một quyết tâm thét ra lửa của triều đình chủ chiến. Dù cuộc đột kích không thành công do vũ khí thô sơ và chênh lệch lực lượng quá lớn, hành động ấy đã gióng lên hồi chuông thức tỉnh lòng yêu nước sâu sắc trong toàn dân.
Không nao núng trước thất bại tạm thời, Tôn Thất Thuyết cùng các tướng sĩ đã đưa vị vua trẻ tuổi Hàm Nghi rời khỏi kinh thành lên vùng núi rừng Tân Sở (Quảng Trị). Tại đây, thay mặt nhà vua, ông đã ban hành Hịch Cần Vương. Lời hịch vang vọng khắp non sông: "Vua đi ra lộc để giữ nước... Trẫm nay đau đớn lắm... thà chết không chịu cúi đầu làm tôi tớ". Ngọn cờ Cần Vương chính thức được phất cao, triệu tập hàng vạn văn thân, sĩ phu và nhân dân khắp ba kỳ đứng lên gươm giáo sẵn sàng sát cánh vì quốc gia.
Dù sau đó lịch sử sang trang với nhiều khúc quanh bi tráng, vị tướng tài ba phải lưu vong xứ người và qua đời nơi đất khách quê người, nhưng bóng hình kiên trung của Tôn Thất Thuyết vẫn sáng ngời như một ngọn lửa không bao giờ tắt. Ngọn lửa ấy không chỉ thắp sáng phong trào kháng chiến cuối thế kỷ XIX mà còn truyền lại tinh thần yêu nước quật cường cho các thế hệ mai sau.
