Ngọn Lửa Diên Hồng Và Chiếc Hòm Sớ Bị Thiêu Rụi

Ngọn Lửa Diên Hồng Và Chiếc Hòm Sớ Bị Thiêu Rụi

Mùa hè năm 1285, cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai kết thúc thắng lợi. Quân ta quét sạch vạn quân giặc do Thoát Hoan chỉ huy ra khỏi bờ cõi, giải phóng kinh thành Thăng Long. Giữa niềm vui chiến thắng vỡ òa, triều đình bắt tay vào việc thu dọn chiến trường và luận công ban thưởng.

Trong quá trình tiếp quản các căn cứ cũ của giặc, quân đội nhà Trần thu giữ được một chiếc hòm gỗ lớn. Khi mở ra, các tướng lĩnh bàng hoàng phát hiện bên trong chứa hàng trăm bức thư, sớ văn của nhiều quan lại, quý tộc và vương tôn nhà Trần gửi cho tướng giặc trong những ngày đất nước lâm nguy. Đó là những bức thư xin hàng, mật báo tình hình hoặc ca ngợi sức mạnh của nhà Nguyên nhằm tìm đường rút lui cho bản thân khi thấy thế giặc quá mạnh.

Tội phản quốc, theo luật bấy giờ, là tru di tam tộc. Chiếc hòm ấy chính là bản án tử hình treo lơ lửng trên đầu hàng trăm gia đình quan lại.

Khi chiếc hòm được dâng lên điện đình, bầu không khí giữa các vương tôn, tướng lĩnh trở nên cực kỳ căng thẳng. Nhiều vị tướng trung kiên, máu chiến trường chưa kịp nguội, đã đập bàn phẫn nộ, yêu cầu nhà vua phải mở sớ, tra rõ danh tính từng kẻ phản bội để trị tội nghiêm minh làm gương cho thiên hạ.

Vua Trần Nhân Tông lúc ấy mới ngoài hai mươi tuổi, ngồi trên ngai vàng nhìn chiếc hòm gỗ. Ông thấu hiểu sự phẫn nộ của các tướng lĩnh, nhưng ông cũng thấu hiểu nỗi sợ hãi đang bao trùm lên những kẻ lỡ lầm bước sai hướng.

Nhà vua không mở hòm, cũng không liếc nhìn một bức sớ nào. Ông đứng dậy, từ tốn bước xuống thềm rồng và đưa ra một mệnh lệnh khiến tất cả bá quan võ văn phải kinh ngạc:

"Hãy đem chiếc hòm này ra sân rồng và đốt ngay lập tức trước mặt trẫm!"

Ngọn lửa bùng lên giữa sân triều, thiêu rụi hàng trăm bức thư, biến mọi chứng cứ phản nghịch thành tro bụi theo gió bay đi. Các tướng lĩnh ngơ ngác nhìn nhau, nhà vua lúc này mới ôn tồn bảo với quần thần:

"Khi giặc dữ tràn sang, thế mạnh như vũ bão, đến ngay cả bực vương tôn như Trần Ích Tắc còn phản bội, huống chi là những quan viên nhỏ nhoi ở các địa phương. Trong cơn hoảng loạn, họ vì yếu lòng, vì muốn bảo toàn mạng sống cho gia đình mà sinh lòng dao động, đó cũng là lẽ thường tình của con người."

Ông nhìn làn khói đen đang tan dần vào hư không rồi nói tiếp:

"Nay giặc đã tan, đất nước cần sự bình yên để phục hồi. Nếu ta mở hòm sớ này ra, triều đình sẽ dậy sóng, người người nghi kị lẫn nhau, nhà nhà sống trong sợ hãi. Trẫm đốt đi, là để xóa bỏ mọi lỗi lầm trong quá khứ, để họ yên tâm mà cống hiến, cùng trẫm chung tay xây dựng lại giang sơn."

Hành động đốt hòm sớ của Trần Nhân Tông không chỉ cứu sống hàng ngàn mạng người, mà quan trọng hơn, nó đã cứu vớt những linh hồn đang lầm đường lạc lối. Những viên quan từng có tư tưởng phản nghịch, khi nghe tin chiếc hòm bị đốt, đã khóc nghẹn vì cảm động trước lòng bao dung độ lượng của thiên tử. Họ thề từ bỏ mọi lòng riêng, đem hết lòng thành kính và xương máu để phụng sự vương triều.

Chính nhờ ngọn lửa bao dung ấy mà chỉ hai năm sau (1287), khi quân Nguyên Mông quay trở lại xâm lược lần thứ ba, khối đại đoàn kết của Đại Việt không những không bị rạn nứt mà càng thêm vững như bàn thạch, tạo nên chiến thắng Bạch Đằng vang dội, chôn vùi hoàn toàn dã tâm của kẻ thù.

Lời kết: Người ta thường nhớ đến Trần Nhân Tông với hình ảnh vị vua bách chiến bách thắng hay đức Phật hoàng siêu thoát trên đỉnh Yên Tử hoang vu. Nhưng bản chất "Thánh nhân" của ông đã rực sáng ngay từ những ngày ông còn mặc hoàng bào trị vì thiên hạ.

Đốt đi một hòm sớ phản nghịch, Trần Nhân Tông đã chứng minh một chân lý vĩ đại của Hào khí Đông A: Sức mạnh lớn nhất của một vương triều không nằm ở sự trừng phạt tàn khốc, mà nằm ở lòng vị tha và sự thấu cảm. Dùng lửa để trị lửa thì chỉ có hoang tàn, nhưng dùng ngọn lửa của tình thương để thiêu rụi thù hận, đó mới là thượng sách để giữ vững lòng dân, bền gốc giang sơn.