NGỌN LỬA DỮ DỘI TRÊN DÒNG NHỰT TẢO

Vào năm 1861, sau khi chiếm được Gia Định, quân Pháp huy động tàu chiến hiện đại L’Espérance (Hy Vọng) chạy dọc sông Vàm Cỏ Đông để kiểm soát và bắn phá các làng mạc ven sông. Con tàu này được ví như một "pháo đài nổi" bất khả xâm phạm với lính canh trang bị súng trường hiện đại và đại bác nòng lớn.

Nguyễn Trung Trực, khi ấy là một Quyền sung Quản đạo mới 23 tuổi, đã vạch ra một kế hoạch táo bạo mà quân Pháp không thể ngờ tới: "Hỏa công". Ông nhận thấy dù tàu địch mạnh đến đâu, chúng vẫn chủ quan và khinh thường dân chài lưới An Nam.

Trưa ngày 10/12/1861, trời nắng như đổ lửa. Nguyễn Trung Trực chỉ huy đội nghĩa quân 59 người, giả trang thành một đoàn thuyền buôn lúa gạo và một nhóm thuyền rước dâu đi trên sông. Họ chèo thuyền tiến sát đến con tàu L’Espérance đang neo đậu tại vàm Nhựt Tảo. Bên trong những khoang thuyền tưởng chừng chở đầy lúa gạo ấy là rơm khô, củi tẩm dầu và thuốc nổ.

Khi đến gần mạn tàu, lính Pháp trên tàu quát tháo, đòi kiểm tra giấy tờ. Nguyễn Trung Trực bình tĩnh bước lên trình giấy thông hành giả. Lợi dụng lúc tên lính gác mất cảnh giác khi xem giấy, ông bất ngờ rút gươm hạ gục hắn và hô lớn lệnh tấn công. Ngay lập tức, 59 nghĩa quân từ các ghe thuyền đồng loạt ném đuốc, quăng bùi nhùi lửa và leo lên boong tàu.

Tiếng hò reo vang dậy cả một khúc sông. Những chai dầu, bó rơm bùng cháy dữ dội, biến con tàu sắt thép thành một biển lửa. Quân Pháp trên tàu đang ngủ trưa hoặc ăn uống bị bất ngờ, hoảng loạn tột độ. Chúng vớ lấy súng bắn trả nhưng không kịp. Nhiều tên bị chém, số còn lại hoảng sợ nhảy xuống sông và bị nghĩa quân phục kích tiêu diệt.

Chỉ trong chưa đầy một giờ đồng hồ, con tàu "Hy Vọng" kiêu hãnh của Hải quân Pháp đã bị thiêu rụi hoàn toàn và chìm dần xuống đáy sông Nhựt Tảo. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, một đội quân du kích dùng vũ khí thô sơ đánh chìm tàu chiến hiện đại phương Tây. Chiến công này đã làm nức lòng vua Tự Đức và nhân dân cả nước, đồng thời giáng một đòn choáng váng vào tham vọng xâm lược của thực dân Pháp.

Nguyễn Trung Trực là biểu tượng của khí phách Nam Bộ: Trọng nghĩa, khinh tài và gan dạ tột cùng. Hành động đốt tàu của ông không chỉ là một chiến công quân sự, mà là sự khẳng định trí tuệ Việt Nam trước sức mạnh cơ khí của phương Tây.

Câu nói cuối cùng của ông trước khi bị hành quyết: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam..." vẫn vang vọng như một lời thề non nước. Là giáo viên, tôi dạy học sinh rằng: Lòng yêu nước chính là ngọn lửa, khi cần thiết nó có thể thiêu rụi mọi kẻ thù hung bạo nhất, giống như ngọn lửa trên sông Nhựt Tảo năm xưa.