“NGỌN LỬA GIỮA MÙA HÈ 1969”
Mùa hè năm 1969, miền Trung nắng như đổ lửa.
Đất nứt nẻ, gió Lào thổi qua những cánh đồng bỏ hoang, cuốn theo bụi đỏ mù trời.
Nhưng giữa cái khắc nghiệt ấy, chiến tranh vẫn không ngừng lại.
Tôi khi đó vừa tròn mười tám tuổi.
Cái tuổi lẽ ra còn ngồi trong lớp học, nghe tiếng phấn trắng và những bài giảng dài.
Nhưng thay vào đó, tôi khoác lên mình màu áo lính.
Ngày nhập ngũ, mẹ tôi không khóc.
Bà chỉ đặt vào tay tôi một túi vải nhỏ, nói khẽ:
“Trong đó có vài hạt gạo rang. Đi xa thì nhớ mà giữ sức.”
Tôi không biết chuyến đi ấy dài đến mức nào.
Chỉ biết trước mặt là con đường không có bản đồ rõ ràng.
Đơn vị tôi đóng quân ở một vùng rừng thấp.
Cây cối rậm rạp, ẩm ướt, đầy muỗi và hơi đất nồng nặc.
Ban ngày nắng gắt, ban đêm lạnh buốt.
Công việc của chúng tôi là giữ tuyến vận chuyển.
Một con đường mòn nhưng là huyết mạch của cả khu vực.
Xe đi qua đó phải an toàn.
Nhưng kẻ địch luôn tìm cách đánh phá.
Có những ngày, bom rơi sát mép đường.
Đất đá văng lên như sóng.
Chúng tôi phải vừa sửa đường, vừa quan sát.
Vừa chạy, vừa lắng nghe.
Không có giây nào thực sự yên.
Trong đơn vị, tôi có một người bạn tên Phúc.
Anh lớn hơn tôi vài tuổi, ít nói nhưng rất chắc chắn.
Anh thường nói:
“Cứ sống qua hôm nay đã.”
Câu nói ấy nghe đơn giản.
Nhưng trong chiến tranh, “qua hôm nay” không bao giờ là điều dễ dàng.
Một buổi chiều, trời rất đỏ.
Không phải màu hoàng hôn bình thường.
Mà là màu bụi đất hòa với nắng gắt.
Chúng tôi nhận lệnh khẩn.
Một đoạn đường bị đánh sập.
Xe chở hàng không thể qua.
Cả đội lập tức di chuyển.
Không ai hỏi thêm.
Không ai do dự.
Khi đến nơi, cảnh tượng trước mắt rất nặng nề.
Một hố bom lớn như nuốt cả mặt đường.
Cây cối đổ ngổn ngang.
Chúng tôi bắt đầu làm việc ngay.
Người đào đất.
Người khiêng đá.
Người san lấp.
Không ai đứng yên.
Vì đứng yên lúc đó đồng nghĩa với chậm trễ cho cả tuyến sau.
Phúc làm việc rất nhanh.
Anh không nói nhiều, chỉ làm.
Mồ hôi chảy xuống áo ướt sũng.
Tôi hỏi anh:
“Anh không mệt à?”
Anh chỉ đáp:
“Mệt thì vẫn làm. Không làm thì còn mệt hơn.”
Trời tối dần.
Nhưng chúng tôi vẫn chưa xong.
Đèn dầu được thắp lên, chập chờn trong gió.
Đến nửa đêm, đường tạm thông.
Những chiếc xe đầu tiên chầm chậm lăn bánh qua.
Không ai reo hò.
Chỉ có sự nhẹ nhõm.
Nhưng ngay lúc đó, phía xa vang lên tiếng nổ.
Không lớn, nhưng đủ để mọi người cảnh giác.
Phúc lập tức chạy lên phía trước.
Tôi theo sau.
Trong ánh sáng mờ, tôi thấy anh đứng rất thẳng.
Như đang nghe ngóng điều gì.
Rồi bất ngờ, một tiếng nổ khác vang lên gần hơn.
Đất rung mạnh.
Tôi bị hất ngã xuống.
Khi đứng dậy, tôi chỉ thấy khói.
Và im lặng.
Sau đó, mọi thứ diễn ra rất nhanh.
Người đến.
Người đi.
Mệnh lệnh được truyền đi.
Nhưng tôi không còn thấy Phúc đứng cạnh mình nữa.
Đêm ấy, tôi không ngủ.
Tôi ngồi bên mép đường vừa được sửa.
Nhìn những vệt bánh xe in trên đất.
Tôi hiểu rằng:
con đường này không chỉ được mở bằng sức người.
Mà còn bằng những điều không ai kịp gọi tên.
Những ngày sau đó, đơn vị vẫn tiếp tục công việc.
Không ai nhắc lại quá nhiều.
Nhưng ai cũng biết một người đã không còn đi cùng.
Tôi giữ lại túi vải mẹ đưa.
Đôi khi mở ra nhìn những hạt gạo rang còn sót lại.
Như một cách nhớ về nhà.
Có những đêm, nằm trong rừng, tôi nghe tiếng gió thổi qua lá.
Tưởng như tiếng người gọi nhau từ xa.
Chiến tranh năm 1969 không chỉ là những trận đánh lớn.
Mà là những ngày kéo dài trong mệt mỏi, bụi đỏ và sự chờ đợi không tên.
Sau này, khi chiến tranh qua đi,
tôi trở về quê.
Con đường cũ đã được mở rộng.
Xe cộ đi lại đông đúc.
Nhưng mỗi lần nhìn đường,
tôi lại nhớ đến những vết đất bị san bằng trong đêm ấy.
Người ta thường nói “thời hoa lửa” là thời bom đạn.
Nhưng với tôi, đó còn là thời mà con người sống sát nhau đến mức chỉ cần một ánh nhìn cũng đủ hiểu phải làm gì.
Và nếu ai hỏi tôi:
“Điều gì còn lại sau năm 1969?”
Tôi sẽ trả lời:
“Là một con đường đã từng được mở trong bóng tối… bằng tất cả sức người và ký ức không thể quên.”
