Ngọn lửa Hoàng Ngân

Có những con người tuổi đời còn rất trẻ nhưng đã kịp để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử. Họ không có những năm tháng dài để cống hiến, nhưng từng ngày sống đều gắn với một lý tưởng lớn. Hoàng Ngân, tên thật là Phạm Thị Vân, là một người như thế. Sinh năm 1921 tại Hải Phòng, bà đã dành gần như trọn tuổi thanh xuân cho hoạt động cách mạng và phong trào phụ nữ Việt Nam.

Từ khi còn là một nữ sinh, Phạm Thị Vân đã sớm tham gia hoạt động cách mạng. Khoảng 14 tuổi, bà làm nhiệm vụ liên lạc, chuyển thư từ và tài liệu cho các cơ sở cách mạng ở Hải Phòng. Đến năm 1938, khi mới 17 tuổi, bà tham gia tích cực vào phong trào vận động thanh niên, phụ nữ và được kết nạp vào Đảng. Một cô gái lớn lên trong gia đình có điều kiện nhưng đã lựa chọn bước vào con đường hoạt động cách mạng đầy hiểm nguy.

Cuối năm 1939, Phạm Thị Vân thoát ly gia đình, tiếp tục hoạt động trong công tác binh vận và xây dựng cơ sở cách mạng. Những năm tháng hoạt động bí mật đưa bà đến nhiều địa bàn, từ Hải Phòng, Hải Dương đến Hà Nội, Hưng Yên. Nhưng rồi sự truy lùng của địch khiến cuộc đời người nữ cán bộ trẻ bước sang một chặng đường khắc nghiệt hơn.

Năm 1941, Phạm Thị Vân bị thực dân Pháp bắt và đưa vào giam giữ tại nhà tù Hỏa Lò. Dù bị tra tấn và kết án tù, bà vẫn giữ vững tinh thần của người chiến sĩ cách mạng. Đến năm 1945, bà vượt ngục thành công và tiếp tục hoạt động. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, bà được giao phụ trách công tác phụ nữ tại Hà Nội, rồi Hải Dương.

Từ đây, cái tên Hoàng Ngân bắt đầu gắn với một chặng đường quan trọng của phong trào phụ nữ Việt Nam. Đầu năm 1947, bà được bầu vào Khu ủy Khu III và làm Bí thư Phụ nữ Cứu quốc Khu III; sau đó được bầu làm Bí thư Trung ương lâm thời Đoàn Phụ nữ Cứu quốc Việt Nam. Ở cương vị này, bà dành nhiều tâm sức vận động phụ nữ tham gia kháng chiến, sản xuất và xây dựng lực lượng.

Năm 1948, trước yêu cầu tuyên truyền, vận động phụ nữ cả nước, Hoàng Ngân được giao sáng lập Báo Phụ nữ Việt Nam và trở thành Chủ nhiệm đầu tiên của tờ báo. Đây cũng là một dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời hoạt động của bà, bởi từ những trang báo ấy, tiếng nói và tinh thần của phụ nữ trong những năm kháng chiến được lan tỏa rộng hơn.

Nhưng những năm tháng tù đày và hoạt động gian khổ đã khiến sức khỏe Hoàng Ngân suy giảm. Bà mắc bệnh nặng và qua đời vào tháng 7-1949 tại chiến khu Việt Bắc, khi mới 28 tuổi.

Một cuộc đời chỉ kéo dài 28 năm, nhưng Hoàng Ngân đã dành những năm tháng đẹp nhất cho cách mạng, cho đất nước và cho phong trào phụ nữ. Năm 2007, Nhà nước quyết định truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; lễ đón nhận danh hiệu được tổ chức năm 2008.

Hoàng Ngân ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên tuổi bà vẫn ở lại với lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam. Hai mươi tám năm ngắn ngủi ấy, xét về thời gian có thể là một đời người chưa dài, nhưng xét về những gì đã cống hiến, đó là một tuổi xuân được sống trọn vẹn cho Tổ quốc.