NGỌN LỬA KHÔNG KHÓI – HỒI ỨC TỪ NHỮNG NĂM THÁNG HOA LỬA

NGỌN LỬA KHÔNG KHÓI – HỒI ỨC TỪ NHỮNG NĂM THÁNG HOA LỬA

Trong một lần sinh hoạt truyền thống của Đoàn xã Sin Suối Hồ, một bác cựu thanh niên xung phong đã chậm rãi kể lại câu chuyện của hơn nửa thế kỷ trước. Giọng bác trầm xuống, như kéo mọi người trở về những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi từng bữa cơm nóng cũng phải đổi bằng mồ hôi và cả máu của những con người nơi hậu tuyến.

Bác nói, ngày ấy giữa một thung lũng nhỏ, bộ đội và thanh niên xung phong dựng nên một khu bếp ngầm. Đó là loại bếp đặc biệt, được đào sâu dưới lòng đất, có đường dẫn khói thật dài để khói tản ra xa, không lộ vị trí cho máy bay địch phát hiện.

Nhiệm vụ giữ bếp được giao cho đội Thanh niên xung phong mang tên Đá Trắng.

Ban ngày họ đào hầm, gia cố bếp. Ban đêm lại gùi gạo, muối và củi khô về nấu cơm cho bộ đội. Trong đội có anh Bình – đội phó, người vùng trung du, dáng người rắn rỏi, đôi bàn tay chai sần vì cuốc xẻng.

Mỗi lần nhóm bếp, anh luôn nhắc đi nhắc lại một câu quen thuộc:

“Bếp có tắt thì thắp lại được. Nhưng nếu lộ khói, bộ đội phía trước sẽ gặp nguy hiểm.”

Cách khu bếp ngầm không xa là đại đội bộ đội chủ lực do Đại đội trưởng Hoàng chỉ huy. Với những người lính chiến đấu nơi tuyến đầu, bữa cơm nóng từ bếp ngầm quý hơn bất cứ thứ gì.

Bác Hoàng thường nói với anh em:

“Có bát cơm nóng, người lính mới có sức mà đánh giặc.”

Bên rìa thung lũng còn có một tổ dân quân tự vệ ngày đêm cảnh giới. Tổ trưởng là bà Mến – người phụ nữ ngoài bốn mươi tuổi, chồng hy sinh từ sớm.

Bà không cầm súng giỏi như đàn ông, nhưng tai rất thính và mắt rất tinh. Chỉ cần nghe một tiếng động lạ trong rừng, bà có thể đoán ngay đó là thú rừng hay bước chân người.

Giữa những con người trưởng thành ấy lại có một cậu bé nhỏ tuổi – Tạo, mới mười một tuổi, con út của dân bản.

Tạo nhỏ con nhưng nhanh nhẹn. Cậu được giao nhiệm vụ chuyển củi khô, canh gác khói bếp và báo động khi có máy bay. Trong tay Tạo lúc nào cũng cầm một ống tre nhỏ đựng tro nguội.

Một lần có người hỏi để làm gì, cậu trả lời rất tự nhiên:

“Nếu có khói bay lên, cháu rắc tro xuống cho khói tắt.”

Một buổi trưa nắng gắt, khi bếp ngầm đang đỏ lửa nấu cơm cho bộ đội, tiếng máy bay địch bất ngờ vang lên trên bầu trời.

Pháo sáng rơi xuống, ánh sáng trắng nhợt soi rõ cả thung lũng.

Gió đột ngột đổi chiều.

Từ miệng bếp, một vệt khói mỏng bay lên.

Anh Bình nhìn thấy, mặt tái đi:

“Lộ rồi!”

Chưa kịp dập bếp, những tiếng bom đã rít xuống. Đất đá rung chuyển dữ dội. Một quả bom nổ gần khu bếp, làm sập một phần hầm thông hơi.

Khói bắt đầu dày lên.

Trong khoảnh khắc ấy, Tạo không chờ ai gọi. Cậu nhanh chóng chui vào hầm phụ, mang theo ống tre tro nguội.

Cậu dùng cả thân mình chắn miệng thông hơi rồi rắc tro phủ kín lối thoát khói.

Dần dần, làn khói mỏng biến mất.

Nhưng trong hầm, không khí trở nên ngột ngạt.

Bên ngoài, bà Mến dẫn dân quân nổ súng nghi binh để đánh lạc hướng máy bay. Anh Bình cùng đội thanh niên xung phong liều mình đào lối thông.

Đại đội trưởng Hoàng cho bộ đội tản ra bảo vệ khu vực.

Khi tiếng bom ngớt dần, mọi người mới đào được vào trong hầm.

Tạo nằm im lặng trong góc tối.

Khuôn mặt cậu tái nhợt, bàn tay vẫn ôm chặt ống tre tro nguội.

Cậu bé không tỉnh lại nữa.

Bếp lửa được giữ kín. Bộ đội an toàn. Trận địa không bị lộ.

Tối hôm đó, giữa lòng đất sâu, một bữa cơm không khói được nấu lên.

Không ai nói với ai lời nào.

Đại đội trưởng Hoàng lặng lẽ đặt phần cơm đầy nhất vào một góc hầm, nơi Tạo thường ngồi.

Bác cựu thanh niên xung phong kể đến đây thì dừng lại. Cả phòng sinh hoạt của đoàn viên, thanh niên xã Sin Suối Hồ lặng đi.

Nhiều năm sau, khi đất nước hòa bình, khu bếp ngầm ấy được giữ lại làm di tích.

Bên cạnh bếp có một tấm bảng gỗ nhỏ khắc dòng chữ giản dị:

“Bếp lửa này được giữ bằng sự hy sinh của thanh niên xung phong, bộ đội, dân quân và một thiếu niên.”

Ngọn lửa năm xưa có thể đã tắt.

Nhưng ngọn lửa yêu nước của những con người trong thời hoa lửa ấy vẫn âm thầm cháy mãi —
trong lòng đất,
và trong lòng mỗi thế hệ hôm nay.