NGỌN LỬA KHÔNG TẮT TRONG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
Ông tôi thường ngồi rất lâu trước hiên nhà mỗi buổi chiều. Trong ánh hoàng hôn nhạt dần, dáng người gầy gò ấy như lặng vào thời gian. Ít ai biết rằng, người đàn ông tóc bạc, giọng nói chậm rãi ấy đã từng đi qua những năm tháng dữ dội nhất của dân tộc – những năm tháng mà người ta gọi bằng hai chữ vừa đẹp vừa đau: thời hoa lửa.
Ông nhập ngũ năm mười tám tuổi. Ngày ấy, làng quê nghèo, tiễn ông đi chỉ có mẹ già và một chiếc ba lô con cóc vá chằng vá đụp. Ông kể, lúc bước chân ra khỏi cổng làng, lòng vừa háo hức, vừa sợ hãi. Háo hức vì được góp sức bảo vệ Tổ quốc, sợ hãi vì phía trước là chiến trường, nơi cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Nhưng dù thế nào, không ai quay đầu lại. Bởi sau lưng họ là quê hương, là gia đình, là cả một đất nước đang bị giày xéo bởi chiến tranh.
Đơn vị của ông hành quân vào Trường Sơn. Con đường huyền thoại ấy không giống như những gì người ta tưởng tượng sau này. Đó là rừng sâu, là suối độc, là những con dốc trơn trượt ngập bùn, và trên tất cả là bom đạn dội xuống ngày đêm. Ông nói, có những ngày, cả đơn vị phải nằm im dưới hầm suốt nhiều giờ liền, chỉ dám thở khẽ vì sợ máy bay phát hiện. Có những đêm, họ đi trong bóng tối đặc quánh, chỉ cần sơ sẩy một bước là có thể không bao giờ đứng dậy nữa.
Thời hoa lửa không chỉ khốc liệt bởi bom đạn, mà còn bởi cái đói, cái rét và bệnh tật. Bữa ăn của người lính đôi khi chỉ là nắm cơm vắt với muối rừng. Có những hôm, cả tiểu đội chia nhau từng ngụm nước cuối cùng. Ông kể, giữa cái sống và cái chết mong manh ấy, thứ giúp họ trụ vững chính là tình đồng đội. Họ coi nhau như anh em ruột thịt, sẵn sàng nhường nhau phần sống, nhận về mình phần nguy hiểm.
Ông nhớ mãi một đêm mưa rừng xối xả. Đơn vị đang vận chuyển hàng thì máy bay địch ập đến. Bom nổ liên hồi, đất đá tung lên như bão. Khi tiếng bom vừa dứt, ông phát hiện người bạn cùng tiểu đội – người vẫn hay kể chuyện quê mỗi tối – đã không còn nữa. Ông im lặng rất lâu, rồi cùng đồng đội chôn cất bạn ngay bên đường hành quân. Không bia mộ, không tên tuổi, chỉ có một cành cây gãy cắm vội làm dấu. Sáng hôm sau, họ lại tiếp tục lên đường, mang theo nỗi đau được giấu chặt trong lòng.
Chiến tranh kéo dài tưởng như vô tận. Mỗi ngày trôi qua là thêm một lần đối mặt với mất mát. Ông bảo, có lúc tưởng chừng không thể chịu đựng nổi, nhưng nghĩ đến ngày đất nước hòa bình, nghĩ đến hình ảnh lá cờ tung bay không còn tiếng súng, họ lại tự nhủ phải sống, phải đi tiếp. Thời hoa lửa đã tôi luyện con người ta trưởng thành rất nhanh, dạy họ biết đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên nỗi sợ hãi của bản thân.
Ngày chiến thắng đến, ông nói, đó là khoảnh khắc không thể nào quên. Không có niềm vui trọn vẹn, chỉ có sự lặng im kéo dài. Lặng im để nhớ đến những người đã ngã xuống, những người không kịp nhìn thấy hòa bình. Ông trở về quê trong bộ quân phục sờn cũ, mang theo những vết thương không bao giờ lành hẳn, và cả một bầu ký ức không thể xóa nhòa.
Sau chiến tranh, ông sống một cuộc đời giản dị. Ông ít khi kể về mình, chỉ đến khi có đoàn viên, thanh niên đến thăm, ông mới chậm rãi nhắc lại những năm tháng cũ. Ông bảo, ông không muốn quá khứ bị lãng quên. Không phải để khơi gợi đau thương, mà để thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình hôm nay là thành quả của sự hy sinh vô cùng lớn lao.
Tôi còn nhớ lần đầu tiên được nghe ông kể chuyện trong một buổi sinh hoạt Đoàn. Cả căn phòng im phăng phắc. Không ai nói gì, chỉ có giọng kể đều đều nhưng thấm sâu vào lòng người. Lần đầu tiên, chiến tranh không còn là những trang sách khô cứng, mà hiện lên bằng máu, nước mắt và số phận của những con người rất thật. Khi ấy, tôi hiểu vì sao việc lưu giữ và tuyên truyền những câu chuyện thời hoa lửa lại quan trọng đến vậy.
Những nhân chứng lịch sử như ông đang ngày một già đi. Nếu không kịp ghi lại, những câu chuyện ấy sẽ mãi mãi biến mất cùng thời gian. Chính vì thế, vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc kết nối thế hệ trẻ với các nhân chứng lịch sử là vô cùng lớn lao. Mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi câu chuyện được kể lại là một lần lịch sử được hồi sinh trong đời sống hôm nay.
Từ những câu chuyện thời hoa lửa ấy, người trẻ không chỉ học về quá khứ, mà còn học cách sống cho hiện tại và tương lai. Học cách trân trọng hòa bình, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và đất nước. Lòng yêu nước không còn là khái niệm trừu tượng, mà hiện hữu trong từng hành động nhỏ, từng sự cống hiến thầm lặng.
Một buổi chiều, trước khi chia tay, ông nói với chúng tôi: “Các cháu không cần phải trải qua chiến tranh để trở thành người yêu nước. Chỉ cần nhớ, hiểu và sống xứng đáng với những gì thế hệ trước đã hy sinh.” Câu nói ấy khiến tôi lặng người. Tôi hiểu rằng, ngọn lửa của thời hoa lửa không nằm ở bom đạn, mà nằm trong tinh thần, trong lý tưởng sống được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Câu chuyện của ông chỉ là một trong hàng triệu câu chuyện thời hoa lửa của dân tộc Việt Nam. Nhưng chính từ những câu chuyện bình dị ấy, lịch sử được gìn giữ, truyền thống được tiếp nối. Khi Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tiếp tục sứ mệnh lưu giữ và tuyên truyền những ký ức thiêng liêng ấy, ngọn lửa yêu nước, tinh thần cách mạng và niềm tự hào dân tộc sẽ mãi không bao giờ tắt trong trái tim thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
