NGỌN LỬA KHÔNG TẮT TRONG MỘT BUỔI CHIỀU

Buổi chiều cuối năm ở thôn Ngọc Sơn mang theo cái se lạnh rất khẽ của gió mùa. Trong căn nhà nhỏ, Chi đoàn thanh niên thôn Ngọc Sơn có dịp gặp gỡ bà Lê Thị Điệp, sinh năm 1958 là cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, một nhân chứng sống của những năm tháng đất nước đi qua lửa đạn. Bà Điệp đón chúng tôi bằng nụ cười hiền hậu. Bà xưng với chúng tôi bằng hai tiếng mộc mạc mà thân thương: “bà quại”. Cách xưng hô ấy khiến khoảng cách giữa các thế hệ như được thu ngắn lại. Ở tuổi đã có cháu cố, dáng bà nhỏ bé, giọng nói chậm rãi, nhưng ký ức về một thời hoa lửa trong bà vẫn vẹn nguyên, chưa hề phai nhạt. Bà tham gia lực lượng Thanh niên xung phong khi mới mười ba, mười bốn tuổi, sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Những ngày đầu theo cách mạng, bộ đội còn phải nắm tay dắt bà đi qua mưa bom, bão đạn. Một cô bé gầy gò giữa chiến trường khốc liệt, nhưng vẫn bước đi, như bao người chiến sĩ khác, không do dự, không toan tính.

Nhắc đến những năm tháng ở Bình Định cũ, giọng bà trầm hẳn xuống. Đêm đêm, máy bay địch quần thảo trên bầu trời, muốn di chuyển phải cúi thấp người, áp sát xuống đất, vừa đi vừa nghe tiếng động cơ trên đầu. Trên vai bà khi ấy là thùng đạn, bao gạo, những nhu yếu phẩm từ hậu phương tiếp tế cho tiền tuyến. Công việc của bà là tiếp tế, là khiêng cáng những người lính bị thương về quân y. Nghe bà kể, chúng tôi lặng người trước sức chịu đựng và ý chí của một con người nhỏ bé nhưng kiên cường đến lạ. Có những ký ức khiến căn mái chùng xuống. Bà kể chuyện giặc g.i.ế.t dâ.n rồi ném x.á.c xuống giếng, phá nguồn nước của ta. Nước giếng đen ngòm, mùi tanh bốc lên nồng nặc. Những lúc khát cháy cổ, bà và đồng đội phải lần tìm những khe suối gần đó, hớp từng ngụm nước ít ỏi để cầm cự qua ngày. Chiến tranh, với bà, không phải là những con số, mà là nỗi ám ảnh hằn sâu trong từng ký ức. Trong những năm tháng đau thương ấy, bà nhớ rất rõ ngày giải phóng. “Nó vui lắm, mừng lắm”, bà nói, ánh mắt chợt sáng lên. Khí thế trong lòng dân khi ấy, theo lời bà, không có từ ngữ nào diễn tả trọn vẹn. Trước năm 1975, bà còn tham gia đấu tranh chính trị, làm công dân hỏa tuyến, mở đường cho quân ta. Sau giải phóng, bà trở về địa phương, tiếp tục tham gia du kích xã, lặng lẽ góp sức trong những ngày đầu hàn gắn vết thương chiến tranh.

Điều khiến chúng tôi xúc động hơn cả là ý chí của bà trong những năm tháng ấy. Giữa mưa bom, bão đạn, trước họng súng quân thù, bà nói giản dị: “Nếu sống trong sợ hãi thì sẽ suốt đời sợ hãi”. Bà không sợ địch, chỉ căm phẫn trước cảnh quân thù đàn áp, bức hại nhân dân ta. Hòa bình lập lại, bà vẫn giữ trọn tinh thần của một người thanh niên xung phong, tham gia vì nước, không đòi hỏi bất cứ chế độ gì. Bà mở chiếc rương cũ, lấy ra những kỷ vật của một thời tuổi trẻ. Những tờ giấy khen đã ngả màu, được đánh bằng máy đánh chữ từ Ban Chấp hành Đoàn TNCS Hồ Chí Minh huyện Hoài Nhơn cũ. Giữa những kỷ vật ấy, chúng tôi lặng đi khi nhìn thấy một tấm Bằng khen đã rách nhiều nhưng vẫn gần như nguyên vẹn nội dung quan trọng, với dòng chữ trang trọng: “Đã góp sức vào cuộc chống Mỹ cứu nước” – Bằng khen do Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký. Thời gian có thể làm giấy cũ đi, nhưng giá trị của sự cống hiến thì không gì bào mòn được.

Buổi trò chuyện không dài, nhưng đủ ấm. Chỉ bằng những ký ức rất thật, bà Điệp giúp thế hệ trẻ chúng tôi hiểu thêm về những mất mát của chiến tranh, những hy sinh để đổi lấy hòa bình hôm nay. Ngọn lửa của thanh niên thời hoa lửa, vì thế, không tắt, mà được truyền lại, âm thầm nhưng bền bỉ. Dẫu nay đã lớn tuổi, có lúc nhớ lúc quên, nhưng những ký ức lịch sử hào hùng ấy vẫn khắc sâu trong tim người cựu thanh niên xung phong năm nào. Trước khi ra về, Chi đoàn thanh niên thôn Ngọc Sơn gửi đến bà một phần quà nhỏ, như lời chúc an lành, khang an trong năm mới, và hơn hết, là lời tri ân dành cho một đời người đã sống trọn với hai chữ Tổ quốc. Buổi chiều cuối năm khép lại. Cái se lạnh vẫn còn đó. Nhưng trong lòng mỗi đoàn viên thanh niên hôm ấy, một ngọn lửa đã được thắp lên – ngọn lửa của lịch sử, của trách nhiệm, và của niềm tin vào thế hệ tiếp nối.