Ngọn lửa Nghệ Tĩnh
Phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh là một trong những phong trào đấu tranh cách mạng tiêu biểu nhất của nhân dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc, diễn ra chủ yếu ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh trong giai đoạn 1930–1931. Đây được xem là “đỉnh cao” của phong trào cách mạng Việt Nam đầu thập niên 1930 dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam vừa mới ra đời.
1. Bối cảnh lịch sử
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/1930), phong trào cách mạng trong cả nước phát triển mạnh mẽ. Nghệ An và Hà Tĩnh là hai địa phương có truyền thống đấu tranh yêu nước, đồng thời đời sống nhân dân vô cùng khổ cực dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai.
Nhân dân phải chịu sưu cao thuế nặng, lao dịch nặng nề, nạn đói và áp bức kéo dài. Trong bối cảnh đó, phong trào đấu tranh của công nhân và nông dân bùng lên mạnh mẽ.
2. Sự phát triển của phong trào (1930)
Từ giữa năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, nhiều cuộc đấu tranh của công nhân và nông dân diễn ra ở Nghệ An và Hà Tĩnh.
Đỉnh cao là tháng 9/1930, khi các cuộc biểu tình lớn nổ ra. Tiêu biểu là cuộc biểu tình ngày 12/9/1930 tại Hưng Nguyên (Nghệ An), hàng vạn nông dân kéo về phủ lỵ đấu tranh đòi giảm sưu thuế và cải thiện đời sống.
Thực dân Pháp đàn áp dã man, dùng súng máy bắn vào đoàn biểu tình, gây nhiều thương vong. Tuy nhiên, phong trào không bị dập tắt mà tiếp tục lan rộng.
3. Sự ra đời của chính quyền Xô Viết
Trong quá trình đấu tranh, bộ máy chính quyền thực dân – phong kiến ở nhiều nơi bị tê liệt. Nhân dân ở một số địa phương đã tự đứng lên quản lý làng xã, lập ra các “xã bộ nông”.
Các tổ chức này được gọi là Xô Viết Nghệ Tĩnh. Đây là hình thức chính quyền cách mạng của công nông, do nhân dân trực tiếp quản lý.
Chính quyền Xô Viết đã thực hiện một số chính sách tiến bộ:
Chia lại ruộng đất công cho nông dân nghèo
Bãi bỏ nhiều loại thuế vô lý
Xóa bỏ hủ tục phong kiến
Thành lập đội tự vệ đỏ để bảo vệ làng xã
Tổ chức dạy chữ quốc ngữ và sinh hoạt văn hóa mới
4. Sự đàn áp của thực dân Pháp
Trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào, thực dân Pháp tiến hành đàn áp rất khốc liệt. Chúng điều quân đội, máy bay và tàu chiến đến Nghệ An – Hà Tĩnh để khủng bố phong trào.
Nhiều làng xã bị đốt phá, hàng nghìn người bị bắt, bị giết hoặc bị đày đi xa. Bộ máy Xô Viết dần bị phá vỡ do sự đàn áp và tương quan lực lượng chênh lệch.
5. Kết thúc phong trào
Đến đầu năm 1931, phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh bị dập tắt. Tuy nhiên, tinh thần đấu tranh của quần chúng nhân dân vẫn không bị tiêu diệt.
Phong trào đã để lại nhiều bài học quan trọng về tổ chức, lãnh đạo và sức mạnh của liên minh công – nông.
6. Ý nghĩa lịch sử
Phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh có ý nghĩa lớn:
Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
Thể hiện sức mạnh to lớn của quần chúng công – nông
Đánh dấu bước phát triển từ phong trào yêu nước sang phong trào cách mạng vô sản
Là cuộc tổng diễn tập đầu tiên cho Cách mạng Tháng Tám 1945
